Opnieuw beginnen

2016 is alweer bijna ten einde. De tijden gaan snel, de bibliotheken staan alweer stil. De financiën moeten nog net even op orde voor projecten. Maar veel uitvoering is er niet meer.

Uitvoering
Is er wel wat uitgevoerd eigenlijk? Dit jaar zijn er diverse samenwerkingen gestart tussen landelijke organisaties. Heel goed.

Bibliotheken worden steeds meer als een platform gebruikt voor de burgers. Er gaat veel geld in om. Echter is de tendens om steeds meer vrijwilligers in te zetten.

Waar blijft dan het geld binnen de bibliotheekwereld? Of gaat dat naar buiten?

Vrijwilligers
Het is een interessante vraag. Des te meer vrijwilligers, des te meer managers. Des te meer managers, des te hoger ingeschaald. Des te meer geld gaat naar de staf van de bibliotheken.

Zijn de bibliotheken daar wel bij gebaat? Moeten we niet eerder op de werkvloer de juiste goedbetaalde medewerkers (bibliothecarissen) hebben?

Op dit moment is er een echt grote uitstroom van gepensioneerde bibliothecarissen. Ze zitten hun tijd uit en zien dat er mensen binnenstromen, die alleen nog iets met boeken hebben.

En zijn dat de juiste personen binnen de bibliotheken?

Gate keepers
Daarnaast zijn er inmiddels zoveel managers, die eigenlijk gate keepers zijn. Gate keepers zijn de contactpersonen binnen bibliotheken. Je moet tegenwoordig net op het juiste moment, de juiste persoon tegenkomen.

Heb je de verkeerde persoon te pakken, dan hang je. Enorm. En gate keepers houden de kennis en informatie bij zich. Kennis delen zit er niet bij. Ik heb er wel vaker over geblogd, maar het wordt steeds duidelijker dat gate keepers de strop voor de bibliotheken zijn.

Boeken schuiven en meer
Inmiddels is wel duidelijk dat er voor de burgers meer werk te verzetten is dan alleen boeken schuiven. Boeken schuiven kan iedereen wel. Maar wat ik merk is dat de focus nog steeds op boeken schuiven ligt.

Vanuit landelijke bibliotheekorganisaties wordt er veel aan gedaan om nieuwe projecten te ondersteunen. De bibliotheekwet schept echter meer ruimte voor de POI's. Desalniettemin moet er dan weer een projectteam opgesteld worden om de lokale bibliotheken te ondersteunen.

Eigenaar
Daarnaast zijn er nog problemen met het eigenaarschap van ledengegevens. Van wie zijn de ledengegevens? Van de lokale bibliotheek, al dan niet bevestigd in de lokale "Algemene Voorwaarden" of van de KB (bijvoorbeeld voor de e-books) of van de VOB? Om deze vraag te beantwoorden is er een heus consortium opgericht.

Ik hoop echt dat er een oplossing voor komt.

E-books
In 2016 is het ook duidelijk geworden dat bibliotheken e-books mogen uitlenen tegen een leenvergoeding. Of dat goed nieuws is, weet ik niet. We gaan zien of het wat uitmaakt. E-books zullen altijd een niche blijven, terwijl ze wel een grote hap uit het budget nemen.

Overnieuw
Met een helikopterview kun je wel zeggen dat er veel lapmiddelen gebruikt worden om de burgers te helpen. Moeten we dan niet helemaal opnieuw beginnen met het bibliotheekstelsel? Met de vraag "Wat is de bibliotheek?" of eerder "Wie is de bibliotheek?".

Terug naar de bibliotheek als platform. Redden de bibliotheken dat wel? Kunnen de bibliotheken de druk wel aan? We gaan het zien in het voorjaar in de bibliotheekwereld.

Vereniging van verdeeldheid

Het is een interessante tijd in bibliotheekland. Er is een vereniging van bibliotheken, maar die vereniging lijkt alleen maar op een vereniging van verdeeldheid.

Als je dan ook nog eens leest dat de vier grote bibliotheken de provinciale organisaties willen buiten sluiten, weet je eigenlijk hoe het zit.

E-books
Daarnaast ook nog het gedoe met de digitale toegang tot e-books, die uiteindelijk wel verkregen is via de KB. Een nieuw plan voor de vereniging waar de transitie in fasen wordt gedaan. Iets wat logisch is.

Catalogi
Eén bibliotheekcatalogus moet er komen, waar alles te vinden is. Dit terwijl de bibliotheken lokaal bepalen wat er in staat. De buren worden buitengesloten. Welke bibliotheekburen?

Inkoop
Dan is er nog een inkooporganisatie die nu pas naar de klanten (bibliotheken) gaat luisteren. Waar tegen bibliotheken in verzet gaan en zelf boeken gaan inkopen. En dan ook nog transparantie wensen, wat uiteraard wenselijk is.

Waar een manager wordt gehaald, die als een start up moet gaan werken binnen de nieuwe afdeling New Business. Voor innovatie. En wordt er eindelijk gesproken met klanten, de bibliotheken.

Tussen de regels
Ik vind het allemaal maar vreemd. Ik kan niet alles zien wat er speelt binnen de bibliotheekwereld. Soms hoor en lees ik weleens wat. En daarnaast is het zaak om tussen de regels door te lezen.

Wat wordt er nu echt bedoeld en gedaan door bibliotheken? Wat wordt er precies gedaan door landelijke organisaties. En wat door de provinciale organisaties?

Desondanks zou de invoering van een vereniging de bibliotheekwereld verder moeten helpen. Maar de afgelopen tijd lijkt het alsof het steeds erger wordt.

Bibliotheken werken steeds meer tegen elkaar, dan met elkaar. Er is geen landelijke leiding. Iemand die zegt waar het naartoe gaat.

Grenzen
En dat is wel nodig in deze verdeelde bibliotheekwereld. Een wereld met grenzen, die steeds dichter gaan.

Druk #Biebcongres!

Wat een druk Biebcongres zeg. Het begon al om 6:20u. toen ik de deur dicht deed in Rotterdam. Weinig wist ik dat ik 's avonds om 22:45u. de huisdeur in Friesland opendeed.

In de tussentijd was er veel gebeurd. In een doodstille auto gingen twee collega's en ik naar Eindhoven. Precies om 8:00u. kwamen we aan, waar we door een norse receptioniste de verkeerde kant opgestuurd werden. Maar gelukkig was er Nienke Rahman van de organisatie die ons de goede weg wees.

Opbouwen
We hadden de Muziekweb Touchscreens mee, die we snel geïnstalleerd hadden en toen kwamen de eerste bezoekers al naar binnen. Direct contacten gescoord en dat stopte eigenlijk niet.

Tijdens het plenaire gedeelte was het vrij stil op het Inspiratieplein, maar toch kwamen er geïnteresseerde mensen langs. De mensen die naar de grote zaal gingen, hebben we nog bestookt met flyers om de sessie "Muziek en het brein" door Henkjan Honing onder de aandacht te brengen.

Bieb010Jong
Terwijl het plenaire gedeelte afliep, begon de sessie van #Bieb010Jong om 12:30u. Hier presenteerde dit topteam van Sabrina Laurens (Bieb010Jong), R3Cgaming/Social Assistance, Project014 en Y.M.P. hun werkwijze hoe ze jongeren bereiken.

De zaal zat bomvol met geïnteresseerde mensen vanuit het hele land. Na afloop waren de aanwezigen enthousiast en konden ze nog socializen op het Inspiratieplein bij de stand van Muziekweb. Immers, werkt Muziekweb ook samen met Bieb010Jong. Er staan o.a. luisterstoelen op de Jongerenvloer.

Na deze sessie werd er weer verder gepraat met allerlei mensen uit Bibliotheekland. Toen ik terug kwam, hoorde ik van een collega dat mensen speciaal naar mij zochten... Ja, sorry. Ik kan niet altijd aanwezig zijn.

Muziek en het brein
Al snel kwam de sessie van Henkjan Honing over Muziek en het brein. Ik was er zelf niet bij, maar ook deze zaal zat goed vol. De reacties na afloop waren ook echt enthousiast. Fijn om te horen. Muziek hoort immers in de bibliotheek.

Virtuele Bibliotheek
Tijdens de hele dag waren mijn lieve collega's van de Virtuele Bibliotheek ook aanwezig. Ik kon er helaas niet bij zijn! Maar wat ik na afloop gelezen heb, is positief!

De tijd vloog voorbij en ik heb met zoveel mensen gesproken en eerlijk gezegd weet ik niet meer met wie allemaal precies. Het waren er zoveel!

Hopelijk heeft de Touchscreen veel mensen geïnspireerd om op een gemakkelijke en simpele manier muziek in de bibliotheek te zetten en te houden. De komende maanden zal ik er druk mee bezig zijn. En druk is goed!

Eten
Omdat ik de dag na het Biebcongres weer in Friesland moest zijn, kon ik helaas niet bij het diner en de afterparty zijn. Mijn collega heeft familie dichtbij wonen, die een restaurant hebben. Hij had daar eten opgehaald en ik heb heerlijk gegeten! En dus helaas niet uit de foodtrucks... Jammer!

En je moest je opgeven voor het diner, maar je had best stiekem naar binnen kunnen gaan... Sssttt... Daar had je dan dansende bibliothecarissen plus Bieb010Jong kunnen zien. Volgens mij was het magisch!

Terug naar huis
Tenslotte heb ik mijn lieve collega Martine Klaassen van de KB nog blij gemaakt met een handvol goodies en het was weer tijd om de trein te pakken. En wie kom ik tegen op het station? Mijn mede-bibliothecaris-door-het-land: Willemijn van de Walle. Tot en met Utrecht deelden we de trein en daarna was ik nog ruim twee uur onderweg naar het rustige Friesland.

Days after
The day after zat ik in een herhalingscursus BHV. Terug op de werkvloer. Een middag bijslapen en toen de avond weer naar Rotterdam. De tweede dag na het Biebcongres stond in het teken van opruimen. En de komende tijd knallen om muziek in de bibliotheken te houden en hopelijk terug te krijgen.

En heb je interesse in de Muziekweb Touchscreen, tweet, mail of bel (010-4126072)!

#Innovatieweek: InnovatieDoeDag 2015

Vorig jaar deed ik voor de eerste keer mee met een InnovatieDoeDag. Destijds georganiseerd door SIOB. Aangezien die organisatie niet meer bestaat was deze editie door de KB geregeld.

Toen de oproep kwam bleek ik de eerste aanmelding gedaan te hebben. Vorig jaar was zeker interessant, dus het leek me ook goed om dit jaar weer mee te doen.

Voor de begeleiding van de deelnemers had de KB DOON aangetrokken. Een organisatie om innovatie te begeleiden, iets met lean innovation... Deze term zegt me niet zoveel. Het is belangrijker om te doen.

Bits en Bites
Allereerst mochten de deelnemers kiezen uit de vier pijlers van het Bibliotheekcongres: Bits en Bites, Vakvaardigheid Voorop, Iedereen Inclusief en Stralend Middelpunt.

Ik koos samen met Anita Koekkoek, Joelle Bakx, Karien Joosten en Heleen Janse voor Bits en Bites. Ik kan wel heel veel uitweiden over de werkwijze van DOON, maar dat doe ik niet.

Wat me wel opvalt is dat er inmiddels tientallen mogelijkheden zijn om te innoveren in de bibliotheekwereld. Belangrijk om te weten is dat als je zelf gaat innoveren dat je iets doet wat goed bij je past.

Na een dag zwoegen aan allerlei ideeën door de teams werden de ideeën gepitcht voor een delegatie van de Innovatieraad en medewerkers van DOON.

De ideeën
Ik zal eerst even vertellen wat de andere teams deden en dan ons idee. Team 2 had Vakvaardigheid Voorop als thema en kwamen met een digitaal en fysiek smoelenboek van medewerkers met hun vaardigheden en kennis vermeld.

Team 3 wil een platform waarop bibliotheekmedewerkers kennis met elkaar kunnen delen. De discussie na dit idee ging vooral over Biebtobieb.nl. Dit omdat dit platform al bestaat en de ideeën van dit team wil de KB graag meenemen om Biebtobieb te verbeteren. Leuk!

Team 4 wil bezoekers van de bibliotheken de mogelijkheid geven om boeken anders te laten eindigen. Als een boek niet leuk is, veranderen de lezers het boek. En daarnaast wilde dit team de abonnementsgelden afschaffen om de drempels van de bibliotheek weg te nemen.

Virtuele bibliotheek
Dan het idee van ons. We hadden heel veel ideeën om aan te gaan bieden en ermee te gaan werken. Uiteindelijk is daar de 3D-bibliotheek uitgekomen. In deze bibliotheek ben je virtueel aanwezig. Thuis op je luie stoel met een virtual reality bril of app.

Je zet je VR-bril op en je bent in de bibliotheek. Je wordt vriendelijk welkom geheten door een echte bibliothecaris. Heb je deze niet nodig, dan kun je op je eigen gemak door de bibliotheek gaan. Met je eigen privacy, want bijvoorbeeld mensen die moeite hebben met lezen kunnen op hun eigen gemak leren lezen.

Je hebt toegang tot de gehele Nederlandse collectie. Digitaal en fysiek. Fysieke boeken worden een dag later bezorgd en e-books kun je direct met je bril lezen. Muziek kun je ook gemakkelijk lenen of luisteren.

Inloggen doe je met je vingerafdruk of met gezichtsherkenning. Geen gedoe met wachtwoorden, pincodes en nog meer wachtwoorden.

Joelle had het idee gepitcht waarbij ik de bibliothecaris was die ze alsnog niet nodig had bij het zoeken naar een film.

Beraad
Na de pitches was het tijd voor het beraad van de Innovatieraad en DOON. Wie zou verdere begeleiding winnen?

Theo Peeters had de eer om de winnaar uit te roepen. Helaas werden het niet de teams 4, 3 en 2. Maar ons team had het meest innovatieve idee volgens de Innovatieraad.

Hoe verder?
Ja, we hebben dan wel gewonnen, maar nu moet het idee verder gebracht worden. Met begeleiding van de KB en DOON tijdens het Bibliotheekcongres wordt het verder uitgewerkt. Wellicht ook al eerder.

In ieder geval tijdens het Bibliotheekcongres wordt er volop begeleiding geboden. Voor mij persoonlijk krijg ik dan een hele drukke dag! Ik ben dan ook aanwezig met Muziekweb en daarnaast is er nog Bieb010jong op het Bibliotheekcongres, waar ik misschien nog een bijdrage aan lever.

Hoe dan ook, ik ben heel erg blij met dit resultaat! Ik wil dan ook de KB, DOON en Innovatieraad bedanken voor de goede zorgen en begeleiding.

Niet te vergeten mijn teamleden Anita, Joelle, Heleen en Karien! Ze waren geweldig en we hadden een goede sfeer.

Tot snel!

Bibliotheek de Huiskamer van de stad? Nee

Huh, de bibliotheek is toch de huiskamer van de stad? Je bent er welkom om te lezen, om mensen te ontmoeten en je kennis bij te spijkeren. Of dat je andere mensen iets leert. De bibliotheekwereld praat elkaar allemaal na.

Nee
Nee, de bibliotheek is zeker niet de huiskamer van de stad. De bibliotheek is de keuken van de stad. Maar waarom?

In een keuken kom je samen als familie. In de keuken kook je. In de keuken staan de boodschappen. In de keuken zit je aan de keukentafel. Op de keukentafel ligt de krant. Op de keukentafel worden de gerechten geserveerd. In grote pannen, allemaal naar de eigen smaak van de bewoners. Aan het vuur wordt kennis over het maken van eten gedeeld met de huisgenoten.

Ingrediënten
Gerechten gemaakt met diverse ingrediënten. Gerechten die je moet koken.

Dat is toch precies de bibliotheek? Er worden diverse ingrediënten naar binnen gehaald: de boeken, de tijdschriften, de computers, de mensen. De bibliothecaris snijdt de ingrediënten, voegt ze samen in een pan. Bezoekers delen met elkaar kennis en ervaringen.

De bibliothecaris bakt en kookt met deze ingrediënten. Cureert de bronnen en brengt ze samen. Mensen luisteren naar muziek in de keuken tijdens het koken, ze luisteren naar de radio.

De bibliothecaris kan ook de magnetron gebruiken, snel opwarmen van kant-en-klare voorgekookte gerechten. Landelijke producten worden zo de bibliotheek ingesleept en op de keukentafel geserveerd. Begrijp me niet verkeerd, er is niets mis met deze handelswijze. Sommige bibliotheekorganisaties kunnen niet anders.

De bibliothecaris serveert de bronnen op inspirerende wijze aan de eters: de bezoekers. Allemaal naar eigen inzicht en inrichting. Keukens zijn ook nooit precies hetzelfde. Dit geldt ook voor bibliotheken.

Is een bibliotheek de keuken, dan is de stad het huis. De keuken past zich aan aan de inrichting van het huis. Een keuken past zich aan aan de bewoners van de stad. Een Nederlands gezin eet andere dingen dan een Antilliaans gezin en zij eten weer wat anders dan iemand uit Spanje.

Maar ook de wijze van consumeren is anders per gezin. In de ene cultuur is het gebruikelijk om te eten met je handen, in een andere cultuur eet je netjes met mes en vork.

Bezoekers van bibliotheken consumeren ook op andere wijze. De één gebruikt een tijdschrift, de andere een boek en de derde is aan het internetten. De vierde is aan het gamen en muziek luisteren.

Concurrentie
Een keuken heeft binnen een huis ook veel concurrentie: de huiskamer, de slaapkamer, de tuin. Bibliotheken hebben ook diverse concurrenten. Maar een keuken kan ook heel goed samenwerken met de huiskamer en de tuin.

Er zijn altijd mogelijkheden om als bibliotheek samenwerkingen aan te gaan met andere interessante organisaties. Haal dan een huiskamerstoel naar binnen of neem je eten mee naar buiten om in de tuin te eten. Of nog interessanter: bereid je barbecuevlees in de keuken, neem het mee naar de tuin en bereidt het in de tuin op de barbecue.

En ga je de keuken uit dan ben je altijd een stuk wijzer, met een volle maag, een stuk blijer. Ga je de bibliotheek uit, dan heb je hetzelfde, maar dan met een volle geest.

Net als in Nederlandse gezinnen zijn gasten niet meer welkom tijdens bepaalde tijden, zoals het avondeten. In de bibliotheek gaat vaak de deur dan op slot. Dan moeten de bezoekers naar hun eigen keuken om te koken.

P.S. Tijdens de sessie "De innovatie van het bibliotheekgebouw" had elke groep een bibliotheek met een keuken ingericht. Zijn ze in Goirle hun tijd ver vooruit!

#Innovatieweek: Innovatie van het bibliotheekgebouw

Vandaag was ik aanwezig tijdens de sessie "De innovatie van het bibliotheekgebouw" bij de KB tijdens de Innovatieweek. Vanuit mijn hoedanigheid als verbinder en promotor van muziek in de bibliotheek was ik geïnteresseerd in de vraag of muziek aandacht krijgt in de gebouwen.

Om direct die vraag maar te beantwoorden: Ja. Fedele Canosa van Mecanoo liet zien dat bijvoorbeeld in Birmingham muziek zeker op meerdere plekken te vinden is.

Sprekers
De drie sprekers Jaap van der Geer, Fedele Canosa en Henrik Jochumsen pakten elk het vraagstuk "De stenen bibliotheek" op een andere wijze op. Henrik begon op zijn theoretische wijze van Four Spaces te kijken naar de invulling van een bibliotheek.

Fedele Canosa vertelde op welke wijze Mecanoo hun bibliotheken ontwerpt. En tenslotte Jaap van der Geer vertelde vooral over hoe de nieuwe bibliotheek in Aarhus tot stand is gekomen.

Workshops
Na de koffiepauze waren er vier groepen die elk een ander thema oppakten om naar de invulling van een bibliotheek te kijken: Leven lang leren, Performative Space (maken en doen), Maatschappelijk knooppunt en Inspiration Space.

Ik zat in de groep van Performative Space onder begeleiding van Olindo Caso van de TU Delft. Hoe creëer je een bibliotheek waar het draait om het maken en doen.

Bibliotheken hebben zoveel doelgroepen, dus onze groep begon met de jeugd, waarna uiteindelijk ook de volwassenen betrokken werden.

Het is toch moeilijk om binnen anderhalf uur een inrichting te maken. Hieronder zie het resultaat.

Zie het witte vlak als bibliotheek, waarbinnen je verschillende speelvelden hebt. De gekleurde vormen kunnen kinderen gebruiken om naar boven te gaan. Door middel van soort escaperooms kunnen de kinderen een level omhoog. Via de glijbaan aan de achterkant weer omlaag. Daarnaast is een trap naar boven waar kinderen een short-cut kunnen nemen en eventueel kijken wat er gebeurt op de verschillende levels.

Ouders kunnen hun kroost gadeslaan vanaf de ronde tribune met daarachter genoeg ruimte voor boeken. Deze tribune kan daarnaast ook gebruikt worden voor lezingen, instructies en andere bijeenkomsten.

Links zie je twee grotere blauwe ruimtes. De bovenste is een open muziekstudio, makerslab o.i.d. Zoveel mogelijk open qua zicht. Hierdoor creëer je mogelijkheden dat muzikanten en makers hun kennis en kunde kunnen delen met de jongere generatie in de bibliotheek.

Linksonder is de plek voor de jongeren, dat hebben we niet verder doorontwikkeld. Rechtsonder op het oranje vlak zie je allerlei blauwe vierkanten. Dit zijn modulaire werkplekken. Heb je grote ruimte nodig, plak ze aan elkaar. Heb je specifieke kleine ruimtes nodig, haal ze uit elkaar. Tussen de tribune en de modulaire werkplekken vind je natuurlijk een koffieplek, maar aan de andere zijde staat het woord Keuken.

Koken in de bibliotheek wordt ook steeds interessanter. Door Masterchef, Heel Holland Bakt etc willen mensen ook zelf bezig in de keuken. En waar anders dan in een bibliotheek om het te leren.

Overigens hadden alle groepen iets met de keuken of het koken. Interessant, want ik vind zelf bibliotheken geen huiskamers van de steden maar de keukens van de steden. Daarover snel een andere blogpost.

Conclusie

Hierboven vind je eigenlijk één oplossing van wat je met een bibliotheekgebouw doet. Overigens kwam uit alle groepen naar voren dat het belangrijker is wat je doet in de bibliotheek en voor wie dan de vorm van het gebouw. 

Mecanoo liet ook zien dat de vorm van de bibliotheek altijd ten dienste is van de functie van het gebouw. En daarnaast moet je een goed verhaal hebben. Het archief  in Birmingham is bijvoorbeeld bekleed met goud en staat in de hoogte. Mensen kunnen zien waar hun geschiedenis is. Als een schat in de stad. Niet ergens ver weg verstopt onder de grond.

In Nederland worden soms nog wel prestigegebouwen neergezet, die uiteindelijk niet blijken te werken. Duidelijk moet zijn wat je wilt met de bibliotheek. Wat ook belangrijk is is dat het gebouw modulair moet zijn. Wat nu belangrijk en interessant is hoeft over 10-15 jaar totaal niet meer interessant te zijn. Welk verhaal wil je vertellen met je bibliotheek? Voor wie maak je het?

Jaap van der Geer liet bijvoorbeeld zien dat in Aarhus de bibliotheek eigenlijk heel leeg is. De boeken zijn meer een decorstuk dan het echte doel van de ruimte. En experimenteer in de bibliotheek. Doe kleine dingen, neem ze mee. Wat faalt, neem je niet mee.

Al met al een inspirerende sessie en goed om bekende gezichten te zien en de personen te spreken. Op naar de InnovatieDoeDag van vrijdag.

De nieuwe bibliotheek: @Bieb010Jong

N.a.v. deze blogpost van Mark Deckers over de programmamaker die de nieuwe collectioneur wordt, werd het toch eens tijd om aandacht te besteden aan de Jongerenvloer in Bibliotheek Rotterdam.

De Jongerenvloer wordt georganiseerd door Sabrina Laurens. Ze is er nu drie jaar mee bezig om dit concept goed neer te zetten en het werpt de vruchten af.

Eerste contact
Ik zal eerst even vertellen hoe ik in contact ben gekomen met deze hardwerkende vrouw van de bibliotheek in Rotterdam. Sinds dat ik twitter ken ik Judith Pietersma al volgens mij en dat zijn nogal wat jaren. Bij een kop koffie zegt ze, je moet eens kennismaken met mijn collega Sabrina. Zij programmeert de Jongerenvloer en er komen weleens interessante dingen op vloer die te maken hebben met muziek.

Judith regelde een tweede gesprek samen met Sabrina in de hal van de bibliotheek. Sabrina vertelde maar al te graag wat ze gedaan heeft om de jongeren de bibliotheek in te krijgen.

Wat is er te vinden?
Op de Jongerenvloer staan tal van televisies, maar tijdens rondleidingen door de bibliotheek wist ik nooit waarvoor ze waren. Er staan luisterstoelen van Muziekweb bij, maar die vreemde losse televisies bleken elke vrijdag gebruikt te worden voor gamen.

Daarnaast is er een podium op de Jongerenvloer, met banken erop. Ik wist niet dat die gebruikt werden en worden voor optredens van lokale bandjes en artiesten. Op de Jongerenvloer zijn ook de D-boeken gesitueerd. Computers staan er en twee werkplekken voor grotere groepen studenten om aan te werken.

Totaalconcept
Sabrina is nu drie jaar bezig om de Jongerenvloer vorm te geven. Dit is niet alleen boeken, niet alleen optredens, niet alleen coaching, niet alleen begeleiding voor werken en solliciteren. Nee, dit is een totaalconcept van alles tegelijk. Niet tegelijk, maar wel op één gecentreerde plek.

Alles wat bij jongeren in Rotterdam speelt komt samen op deze plek. Centraal in de stad. Maar hoe heeft Sabrina dit gedaan met haar 20 uren per week? Passie en inzet. Ze is niet alleen bezig tijdens kantooruren, maar ook daarbuiten houdt (bijna) constant dingen in de gaten die er spelen.

Eén podium
Gaming is dus in, maar ook jonge mensen helpen naar een baan is van belang in Rotterdam. Wat Sabrina doet is niet alles zelf regelen. Nee, het is een podium, waar organisaties zich kunnen laten zien. Ik noem bijvoorbeeld R3C Gaming, Project 014 (loopbaanbegeleiding), SpraakuhlooS (spoken word), en zo zijn er nog meer, zoals Kunstbende, Ur Voice.

De promotie
In ieder geval ontwerpt Sabrina ook niet zelf alle affiches. De samenwerkingspartners doen dit en verspreiden de informatie over alle activiteiten.

En dit werpt vruchten af. Tegenwoordig is het niet alleen reclame maken via affiches, maar ook via social media. Sabrina is heel bedreven in het constant delen, delen, delen. Laten zien wat er gebeurt in Bibliotheek Rotterdam.

Dit doet ze via Instagram, maar ook via Twitter. En hele lading hashtags erachter en juist de partners taggen, zodat zij weten dat de bibliotheek hen heeft genoemd. Daarnaast gebruikt Sabrina de repost-app, waardoor er nog meer content op de tijdlijn komt.

De nieuwe bibliotheek
De Jongerenvloer is in mijn ogen de nieuwe bibliotheek in het klein. Samenwerken met partners, hen werk laten doen, waardoor er binding is en passie is. De bibliotheek zorgt voor een laagdrempelige toegang tot deze organisaties, op gezette tijden.

Vakantiebanenmarkt
Niet alleen gezette tijden, maar ook diverse losstaande activiteiten kunnen natuurlijk voor veel reuring zorgen. Ik neem nu de Vakantiebanenmarkt als voorbeeld. Diverse organisaties die studenten en scholieren zoeken voor de vakantiebanen presenteerden zich, er werden workshops gegeven en een CV-check. De deelnemende organisaties zorgden weer voor gratis publiciteit, waardoor het een groot succes was.

Zegt ze tegen mij: "Weet je hoe ik alle bedrijven bereikte? Ik zat 's avonds op mijn telefoon contactgegevens van bedrijven te zoeken, op te slaan en naar mijn werkmail te sturen. Op het werk heb ik tenslotte iedereen gespamd." Over inzet en passie gesproken.

Faciliteren, niet zelf organiseren
Kern van dit alles is dat de bibliotheek een platform moet bieden aan belangrijke organisaties in het werkgebied. In de centrale bibliotheek van Rotterdam zijn er verschillende mogelijkheden: een hal, een jongerenvloer, een podium, diverse zalen, waaronder het theater, een groot plein en goede catering.

Faciliteren, maar niet zelf organiseren. Binding met de bibliotheek is ook dat de organisaties zelf veel doen. Ga niet vertellen als bibliotheek hoe het gedaan moet worden. Laat het los. Je partners kennen hun doelgroepen en zitten er dicht bij. Dichterbij dan de bibliotheek kan worden.

Succes!
Inmiddels weten de doelgroepen de Jongerenvloer te vinden. Drukte tijdens het gamen, drukte tijdens de muzikale optredens, drukte tijdens de workshops, drukte tijdens de spoken word optredens.

Kom langs!
Ik adviseer bij deze echt een keer een afspraak te maken met Sabrina. Kom langs in Rotterdam of nodig haar uit om te vertellen wat ze doet. En ze doet goede dingen. Volg @Bieb010Jong op Twitter en @bibliotheekrotterdam op Instagram. Ze vertelt maar al te graag hoe ze dit allemaal doet.

22books? Cureren met boeken

Vandaag twitterde ik over dat er een app moet komen net als 22tracks, maar dan voor boeken. Voor verhalen is die er al, maar nog niet zo sterk als mogelijk is: de Verhalenbieb.

Even kort vertellen wat 22tracks is: Op dit moment staan er vier steden op: Amsterdam, Brussel, Londen en Parijs. In elke stad zijn er diverse curatoren die muziekstijlen onderhouden. Elke curator kiest 22 nummers die hip, interessant of nieuw zijn. Om de zoveel tijd wordt de lijst gedeeltelijk ververst.

Nu vertaal ik het naar boeken. In Nederland hebben we verschillende collectieteams, maar ook individuele collectioneurs. Maar ook het team van Welkboek doet goede dingen. Als we die nu curatoren noemen, in plaats van collectioneurs. Deze curatoren bepalen welke boeken er in de bibliotheek komen. Tussen kiezen en in de bibliotheek komen zit wel een tijd, zoals bibliothecarissen weten.

Maak de curatieteams en curatoren persoonlijk. Benoem ze bij naam en plaats. Maar wat nog belangrijker is: de boekengenres. Doe enige overlap, maar leg ook specifieke genres bij plaatsen neer.

Wat is dan belangrijk qua genres. Ik doe een gok voor de jeugd: Boekstart, prentenboeken, jongensboeken, informatieve boeken natuur, wetenschap, landen, geschiedenis, sport etc. Voor volwassenen kun je de genres pakken die op de boeken horen, of de 'werelden'. Daarnaast nog informatieve boeken en biografieën etc.

Maar niet alleen genres, maar ook gevoelens, andere onderwerpen. En loopt een bepaald thema niet of is er een ander interessant thema, maak die als nieuw aan. De onderwerpen en genres zijn vloeiend.

Maak een standaardlijst en ververs die elke maand of als er echt een interessant boek langs komt tijdens het inkopen van boeken.

Maak in de app de eerste paar bladzijden zichtbaar, met de informatie die aanwezig is in de Nationale Bibliotheekcatalogus. En link in de app naar de NBC, waarna de mogelijkheid er is om te reserveren. Mocht de titel ook aanwezig zijn als te lenen e-book, link daar naartoe.

Cureer dus echt! Maak de curatie persoonlijk, link naar de informatie Bibliotheek.nl en naar Literatuurplein.nl die reeds aanwezig is. Maar bied ook meer informatie over de auteur, illustrator etc.

Deze meerwaarde kun je goed bieden voor de bibliotheekleden. Gewoon doen.

Transitie is meedoen

De transitie in de bibliotheken hangt sterk samen met de wil en inzicht van medewerkers in de bibliotheken. Bibliotheken zijn geen gebouwen, bibliotheken zijn geen boeken. Bibliotheken zijn al helemaal geen activiteiten.

Wat zijn bibliotheken dan wel? Bibliotheken zijn de mensen die erin werken. Die maken de inrichting van de gebouwen, zij schaffen de boeken aan en zij organiseren de activiteiten.

En die mensen heb je nodig. Maar tegenwoordig heb je ook visie nodig voor de mensen. Een duidelijke visie wat je met de bibliotheek wilt hebben, welke kant je op wilt met de bibliotheek.

Een stip op de horizon is voor sommigen al een uitgemaakte zaak. Duidelijk, maar dan moeten de medewerkers ook mee. En dat is niet altijd gemakkelijk.

Ik ben het inmiddels een paar keer tegengekomen dat de medewerkers echt gekneed (moeten) worden, zodat zij ook meegaan. Heel goed. Op die manier krijg je de gewenste resultaten. Niet alleen gewenst bij jezelf, maar ook bij de medewerkers zelf.

Zij hebben immers meegedacht, meegedaan en vooral meegeïnspireerd. Op welke wijze het gebeurt, maakt niet uit. Zolang medewerkers weten dat ze gehoord worden en (enige) invloed kunnen uitoefenen is het resultaat al half binnen.

Dit is ook een reden dat de transitie bij bibliotheken langzaam gaat. De meeste medewerkers hebben al zoveel meegemaakt de afgelopen jaren, decennia, dat ze moe zijn van de veranderingen.

Maar op dit moment is eigenlijk de grootste revolutie gaande sinds leeszalen bibliotheken werden en boeken gingen uitlenen. Tot die tijd werd er alleen gelezen op locatie.

Nu gaan de bibliotheken weer van het uitlenen naar het verblijven (en informeren!) op locatie. Helaas wordt dat niet altijd onderkend door de organisaties die geld beschikbaar stellen.

In ieder geval moeten de medewerkers dus ook klaar zijn voor deze ontwikkelingen. We komen er wel. Al is het langzaam, met geduld en passie.

Het wordt ook wel omdenken genoemd. Maar dat is het moeilijkste. Anders denken. Anders doen.

Leren Innoveren: de uitkomst

Ik heb met veel plezier deelgenomen aan de cursus Leren Innoveren onder leiding van Daphne Depassé en Erwin la Roi tussen januari en maart. In vier middagen werden er handvatten gegeven door het traject Plan B, wat ontwikkeld is door Daphne.

Proces
In het begin had ik wel een idee waar ik naartoe wilde gaan, maar zoals uit deze hulpvraag bleek, ging ik de verkeerde kant op. Toen heb ik een andere weg ingeslagen, maar door omstandigheden moest het allemaal nog sneller. In een paar dagen kwam er een idee uit, een presentatie en een leuke verrassing.

Het proces moest dus tussen de derde en de vierde bijeenkomt omgegooid worden. Ik moest van fase 6 terug naar fase 1. Gelukkig lukte dat met behulp van enthousiaste reacties uit het werkveld. Uiteindelijk heb ik reacties gekregen van ongeveer 15 mensen, de stakeholders in mijn vraag.

Door omstandigheden moest ik tussen het bevragen van de reagerende collega's en de verdere uitwerking wat meer tijd nemen. Hierdoor moest ik op het laatst heel snel een idee uitwerken én een presentatie maken.

Gelukkig heb ik van een breed scala van collega's een reactie ontvangen. Dit scala bestond uit front-office medewerkers, stafmedewerkers, managers en zelfs de KB. Wat ook waardevol was, was de reactie uit de muziekwereld. Die belangrijke stakeholder was ik in eerste instantie vergeten.

Het uiteindelijk idee heb ik nog kunnen toetsen aan de stakeholders, wat me nog meer tot de kern bracht. De presentatie heb ik door de tijdsdruk niet meer kunnen oefenen, alleen maar kunnen maken en goed in me opnemen. Dus wat is het idee geworden?

Uitkomst
De uitkomst van het traject Plan B is het Pop(-up)festival geworden. Dit blog is eigenlijk geen geschikte plek om alles uit te leggen. Ik probeer de kern van het idee hieronder uit te leggen. Wil je meer informatie over het idee, contact me via e-mail of Twitter.

De bibliotheek wordt overgenomen door een pop(-up)festival, waar de bezoekers zich op een popfestival wanen. Alleen is het niet alleen maar luisteren naar muziek, maar vooral veel zelf te doen door de festivalbezoeker. De doelgroep zijn de kinderen en ouders.

De kinderen krijgen zangles, nemen zelf een videoclip op, produceren zelf een liedje. Ze kunnen eten als een echte festivalganger. Er wordt een aftermovie gemaakt, de bezoekers krijgen polsbandjes. Kortom (bijna) alles wat op een popfestival voorkomt, komt ook in de bibliotheek.

Er is ook een speciale band, die de zang- en muzieklessen verzorgt. Voor het lokale verankering wordt er ook samengewerkt met de plaatselijke muziekschool en eventueel conservatorium.

Kern is dat muziek in de bibliotheek komt, door middel van 21st century skills, muziek maken en echt doen! Immers muziek maakt mensen slimmer en socialer.

En nu?
Dit idee heb ik gepresenteerd tijdens de laatste bijeenkomst van Leren Innoveren. Met een programmaboekje en toegangskaart en een aloude Powerpoint-presentatie.

Vanuit de cursus zijn drie ideeën gekozen om te mogen pitchen tijdens de Prissma-pitch in juni. Eén daarvan mag dit zonder wijzigingen direct doen. Twee anderen mogen dit na een paar wijzigingen ook doen. Eén van de 'nummer twee's' ben ik geworden.

En verder?
De komende maanden werk ik het idee uit, zoek nog enthousiaste collega's en partners. Er zijn al enthousiaste reacties gekomen om mee te denken en een bibliotheek heeft al aangeboden om daar langs te komen met het Pop(-up)festival.

Bedankt!
Ik wil echt iedereen bedanken die hier tot nu toe aan hebben bijgedragen. In eerste plaats Daphne en Erwin voor de fantastische begeleiding.

Plan B is echt een handige manier om zaken anders aan te pakken dan dat je gewend bent. Ik kan zeker aanraden om contact op te nemen met Daphne om te kijken wat ze kan betekenen voor de bibliotheekorganisatie. Aanpakken, anders kijken en anders doen is het devies.

Verder bedank ik iedereen die heeft gereageerd op mijn vraag. Op Twitter, op mijn blog, op Biebtobieb.

Tenslotte nog Stichting GO en LexisNexis voor de mogelijkheid om dit kosteloos te mogen volgen. Een aanrader als er een tweede ronde komt.

Help me (en jezelf) met Leren Innoveren

Ik ben nog bezig met Leren Innoveren. Interessante cursus! Maar ik heb snel hulp nodig.

In het proces moet je een frustratie benoemen en die van mij was: De mindset van bibliotheekmedewerkers. Als je mijn blogposts (hier en hier) al eens gelezen hebt, ken je mijn frustratie. Alleen die frustratie was op dit moment te moeilijk. Ik moest het kleiner maken, maar dat lukte me niet.

Nu heb ik een andere frustratie, wat bij mijn werk bij Muziekweb hoort: Muziek in de bibliotheek. Waarom krijgt muziek in de bibliotheek zo moeilijk een plek? Dit terwijl er zoveel mogelijkheden zijn.

Om erachter te komen waardoor het komt, heb ik je hulp snel nodig. Wil je me helpen om erachter te komen waar de problemen liggen, stuur me een e-mail voor zaterdag 21 februari 12:00u. Ik stel je een paar vragen, waarmee je mij verder helpt, maar nog meer jezelf en wellicht je eigen bibliotheek(organisatie).

De uitkomst van mijn onderzoek en innoverend idee ga ik uiteraard delen op mijn blog.

Update: Ook als je niet aan het werk bent in de bibliotheek kun je me helpen! Ik ontvang graag je e-mail met je hulp.

Leren met Plan B

Leren Innoveren. Het klinkt een beetje oubollig (sorry, Daphne, Erwin en Stichting GO). Ik ben nu inmiddels op de helft van de cursus. Met de methode Plan B van Daphne kijk ik toch heel anders en zie mogelijkheden om mijn frustratie om te buigen naar mogelijkheden.

Wie mijn blog volgt, weet wel ongeveer waar mijn frustratie ligt in bibliotheekland. Nu is het een mooie mogelijkheid om het met beide handen aan te pakken. Te schudden en ermee aan de gang te gaan. Echt een methode te pakken te krijgen om de mindset van bibliotheekmedewerkers om te zetten naar een open blik.

Hoe me dat gaat lukken, kan ik nu niet zien. Maar de methode brengt me wel op nieuwe (gedegen) ideeën. Oftewel, zoveel mogelijk ideeën verkleinen naar een aantal goede ideeën. En vooral toetsen en nog eens toetsen. Vooral denken aan de frustratie en zo min mogelijk aan de oplossing(en).

In ieder geval zal ik de uitkomst van dit traject delen. En ik zie mogelijkheden om met de methode Plan B andere vraagstukken aan te pakken. Nu eerst tijd vinden.

Oogkleppen af

Sinds ik bij Muziekweb werk, blog ik eigenlijk nooit over Muziekweb (of toch wel) en de bibliotheken. Het lijkt alsof blogposts daarover conflicteren met mijn werk. Ik houd deze blogpost daarom algemener en houd het over muziek in de bibliotheek (en nog meer).

Door mijn werk heb ik een helikopterview gekregen over muziek in de bibliotheken. De teruggang van muziekcollecties was al jaren aan de gang. Maar het doet me toch pijn dat bibliotheken complete muziekcollecties de deur wijzen.

Er wordt gezegd: Iedereen krijgt hun muziekconsumptie toch wel gratis. Downloaden, Spotify, Youtube etc. Waarom zou de bibliotheek dan nog muziek überhaupt uitlenen? We verdienen er niets meer mee.

Eerder blogde ik al over de mindset van bibliotheken. Over dat die moet veranderen. Persoonlijk vind ik dat de mindset m.b.t. muziek in de bibliotheek ook moet veranderen. Muziek is van oudsher gezien als een melkkoe voor de bibliotheken. LP’s moest je voor betalen, later werden dat de CD’s. Maar een CD kost qua aanschaf net zoveel als een boek.

Voor boeken worden er (afgezien van de sprinters) ook geen leengelden berekend. Waarom dus wel voor muziek? Bibliotheken worden nog steeds gezien als boekenpaleizen. Maar eigenlijk moeten bibliotheken gezien worden als cultuurpaleizen. Dit staat straks ook in de officiële Bibliotheekwet.

Laagdrempelig in aanraking komen met cultuur. Cultuur zit niet alleen in boeken. Maar ook in muziek, optredens, poëzie, films etc. En daar komt het. Al die andere zaken zijn te vinden bij andere organisaties. Organisaties waar door bezuinigingen mee samengewerkt dient te worden.

Maar dan komt het woordje ‘mindset’ weer om de hoek kijken. Bibliotheken hebben zoveel te bieden. De (toekomstige) culturele partners hebben ook zoveel te bieden. Ik denk en zie vaak in samenwerkingen vaak de optelsom 1+1=3. En waarom dan niet 1+1=4? Het is eigenlijk onvoorstelbaar dat mensen (!), niet de organisaties, niet in (willen) zien dat er zoveel mogelijk is. Als er niets mogelijk is, dan kunnen we wel ophouden.

Dan kom ik toch even weer op de mogelijkheden van Muziekweb/Muziekwebluister in de bibliotheek. Met deze dienst hebben alle bibliotheken, die aangesloten zijn bij de VOB, toegang tot de grootste muziekcollectie van Europa. Misschien wel van de wereld. Bibliotheken hebben ervoor betaald. Het zit in hun dienstenpakket. Maar het wordt niet aangeboden. Niet alleen aan culturele partners, maar ook niet aan de bezoekers.

En dan denk ik: “Voor wie zijn de bibliotheekdiensten?” Niet alleen deze muziekdienst, maar nog zoveel andere diensten. Organiseren bibliotheken leuke activiteiten voor henzelf, of voor de bezoekers? Worden dingen georganiseerd voor het baanbehoud van de stafdiensten of doen we het voor de behoeften van de bezoekers?

De behoeften van de leden is duidelijk: toegang tot boeken. De behoeften voor bezoekers is een ander punt. Leerplekken worden er gecreëerd voor studenten in universiteitssteden. Maar ik stel vaak de vraag aan kleine bibliotheken: “Hebben jullie studie-/werkplekken in de bibliotheek?” Vaak is het antwoord: “Nee, we hebben dergelijke mensen nooit in de bibliotheek.”

Ik snap dat dan weer niet, waarom hebben bibliotheken die niet? Als je niet creëert en het niet goed promoot, dan komt er niets van. Elk groter dorp heeft wel een onderwijsinstelling voor het voortgezet onderwijs. Maar met dergelijke instellingen wordt alleen meer gepraat over boeken en lezen. Echter zoals ik al schreef, heeft de bibliotheek een laagdrempelige toegang tot cultuur. Niet alleen boeken en lezen. Maar ook een podium, een plek waar studenten, scholieren, zzp-ers willen zijn. Anderen willen tegenkomen.

Jammer genoeg worden de oogkleppen nog niet afgezet en blijven de eilanden bestaan. Onderwijs, cultuur, bibliotheken. Als er niet samengewerkt wordt, zullen de instituten omvallen. Eén voor één. Nederland zal dan een stuk armer worden. Op alle vlakken.

De diensten van bibliotheken worden niet optimaal gepromoot bij de mogelijke partners, waardoor de optelsom 1+1 nooit naar een 3 kan gaan. Laat staan dat het een 4 gaat worden. Soms is het zelfs zo absurd dat de organisaties in hetzelfde pand zitten. Door dezelfde deur lopen, maar alsof het lijkt dat de organisaties elk in een ander werelddeel zijn.

Bibliotheken moeten de boer op met hun diensten. Laten zien wat ze naast hun boeken in hun assortiment hebben. En dat is toch veel meer dan men eigenlijk beseft. Er zijn de landelijke diensten, maar ook de lokale diensten. Zoals de mogelijkheid om te werken en te studeren. Om gebruik te kunnen maken van de diensten, zoals Muziekwebluister, of een krantenbank etc.

Het blijft me daarom verbazen en ik spoor elke bibliotheek aan om de bakens te verzetten. De oogkleppen af te zetten. De deuren open te zetten. En naar buiten kijken. En bij anderen naar binnen kijken. Niet bang zijn. Niemand bijt.

Nieuwe bibliotheek-mindset

Ik kreeg deze week te horen dat ik vaker moet bloggen. Bij deze doe ik dat ook maar.

Zonder gekheid, er zijn nog maar weinig bibliotheekbloggers. Sommigen bloggen over hun eigen diensten en anderen bloggen over meningen. Niemand kijkt echt naar wat we echt nodig hebben in deze veranderende wereld van bibliotheken.

In deze herfst- en wintermaanden komen er weer allerlei congressen en bijeenkomsten om te praten over innovatie. Er worden prijzen uitgereikt. Allemaal goed en wel, maar gebeurt er ook echt wat? Kijken we naar de toekomst, of kijken we alleen maar naar morgen?

Er is een verschil tussen morgen en de toekomst. De toekomst is uiteraard morgen, maar morgen is er weer een nieuwe toekomst. Maar ook de kinderen en jeugdige mensen zijn de toekomst. Die leven nu, maar zijn de bibliotheken wel toereikend voor hen.

Er wordt al zoveel geschreven over de millennials. Ze lezen nog steeds boeken, maar doen ook veel online. Eigenlijk is hun leven online, maar doen ze ook nog dingen offline. En die werelden zijn niet gescheiden, dat is één.

Om daar in mee te gaan, moet de bibliotheek online en offline ook één zijn. We kunnen de kinderen van tegenwoordig allerlei vaardigheden aanleren. Echter zijn de jeugdigen tegenwoordig geen autodidacten? Immers kennen ze de online wereld een stuk beter dan de bibliotheekmedewerkers in het land.

Moeten zij juist niet ons zaken aanleren? De bibliotheek is nu heel erg bezig om de mensen aanleren hoe ze online bezig (zouden moeten) zijn. Maar de techniek, de apps, de commerciële online wereld haalt de bibliotheek in. Op dit moment kunnen de bibliotheken niet zo snel meegaan.

Daphne Depassé had er laatst een mooie blogpost over met de titel Zelf weten. Waarom kunnen de bibliotheken niet meegaan met de huidige maatschappij. Houden we ons te vast aan de idealen van boeken en mensen? Wat blijkt, en waar ik ook tegenaan loop, is dat de organisaties te stroperig zijn. Er moet overal consensus over zijn. En ziet één iemand het niet zitten, dan houdt het allemaal op.

Zonde is dat! We moeten juist deze dingen omarmen. Angst voor het nieuwe houdt alleen maar zaken op. Er wordt wel gezegd dat bibliotheken ondernemend en commercieel bezig moeten zijn. Dat houdt niet alleen in om nieuwe geldstromen aan te boren, of bibliotheken in te richten als winkels. Dat houdt niet alleen in dat medewerkers omgeschoold moeten worden.

Met omscholen bereik je namelijk weinig. Je moet de mindset van bibliothecarissen veranderen. En dan niet ineens allemaal zaken overnemen uit de digitale wereld. Nee, eerst moet de mindset veranderen. Dan pas kun je zaken overnemen. Toepassen op je eigen werkveld. In het management, in de backoffice en vooral ook in de frontoffice.

Maar volgens mij vinden veel mensen dat eng in deze veranderende wereld. We spreken elkaar veel, maar het gaat het vooral om je baan te behouden. Blijven op de plaats waar je bureau staat. Verder kijken dan naar je eigen omgeving. Degenen die dat wel doen, geven nooit de feedback naar de juiste personen. Dat heeft ook met de mindset te maken. “Oh, wat ziet het daar er leuk uit, maar we doen er niets mee.” Heeft ook met visie te maken. Visie en mindset.

Desalniettemin gaan we samen de toekomst in. Met of zonder de mogelijkheden die ons geboden worden. Zoals ik al begon, de toekomst is er nu. Er zijn genoeg mensen die weten welke behoeften zij hebben. Zij weten ook welke behoeften de bibliotheken hebben.

Uiteindelijk is dat het belangrijkste. We moeten niet kijken welke behoeften onze bezoekers hebben of welke behoeften we moeten creëren. De eerste behoefte is een nieuwe mindset in de bibliotheekwereld.

Televisie in de bibliotheek

Afgelopen week was ik in het Martiniziekenhuis als afgevaardigde van Muziekweb tijdens een vergadering over Muziekwebluister.

Over de inhoud van de vergadering weid ik niet uit. Het gaat me meer over de oplossing die Martiniziekenhuis heeft voor alle bedterminals met de content met tv, radio, internet etc. Er hangen nu nog verouderde en langzame pc's bij de bedden, maar die worden de komende jaren vervangen door smart tv's.

Dat is een stuk goedkoper dan het inzetten van computers. Hoe het precies werkt, kun je beter aan het ziekenhuis vragen. Maar als we die kant op gaan met computers, dan zijn er ook kansen voor bibliotheken.

Er is minder ict nodig en het is een stuk kostenbesparender. Als je nu een publiekspc in de bibliotheek hebt, heb je een apart beeldscherm nodig, een computer (of een thinclient), etc. Maar bij een smart tv heb je alleen maar de televisie nodig. Maak alles webbased qua content in de bibliotheek, wat het eigenlijk al is.

Verder zal het natuurlijk ook kostenbesparend zijn op de ict-afdelingen. Minder specialisten heb je nodig voor het onderhoud.

Dus welke bibliotheek vervangt hun publiekspc's door televisies?

Doosdenken en verbanden

In bibliotheken wordt niet veel 'outside the box' gedacht. Zelf denk ik altijd: 'what box?' Er is helemaal geen box waar je buiten moet denken. Doosdenken.

Dat gebeurt er nog veel te veel. Eigen kaders worden niet uitgebreid, oogkleppen worden niet afgezet, hekjes worden niet verzet, er wordt niet over de schutting gekeken. Ik maak het de afgelopen tijd veel mee in bibliotheken.

Ik zie de collega's denken 'Oh, kan dat ook?' of 'Oh ja, daar had ik niet aan gedacht'. Komt dat doordat wat Marina Polderman aangeeft in haar stuk over de jonge en oude garde?

Inderdaad kom ik veel mensen tegen die toch een stuk ouder zijn dan ik en Marina. Die zijn nog opgeleid met de kaartenbak, de stempels etc. Inmiddels zijn er zoveel nieuwe mogelijkheden in de bibliotheekwereld. Echter heb ik het idee dat deze innovaties angstvallig buiten de deur gehouden worden. 

Wat de reden is, weet ik ook niet. Bang om de baan kwijt te raken, angst voor het onbekende? Het uitzitten van de laatste loodjes en tijd? Ik kom het allemaal tegen. Niemand geeft het toe, maar het is wel te merken.

Verbanden

Met Jeanine Deckers had ik een korte twitterconversatie over het gebruik van de e-books van BNL in de bibliotheek. Want waarom zijn er nog geen bibliotheken die de e-books inzetten voor leesclubs? Met deze dienst maak je het digitale fysiek toegankelijk.

In Bibliotheek Eemland is er een collega die met Muziekwebluister luisterkringen gaat opzetten. Toch heel innovatief! En nee, dit keer niet van een jonge dertiger. Degene weet gewoon wat innoveren is. Fijn! Op deze manier maak je ook de digitale muziek op een fysieke en vooral sociale manier toegankelijk.

Dit zijn twee voorbeelden van buiten de kaders denken. Verbanden leggen tussen diensten in de bibliotheek.

Zelf leg ik, als jonge bibliothecaris, ook steeds verbanden tussen de diensten van de bibliotheken. Op dit moment vooral tussen muzikale activiteiten van de bibliotheken en de doelgroepen van de bibliotheken.

Hoe simpel is het om een themafolder over jazz mee te geven aan iemand die een kaart koopt voor een jazzfestival? Geef informatie over klassieke muziek aan bezoekers van een klassiek concert. Bied de meerwaarde van de bibliotheek aan bezoekers. Onafhankelijke meerwaarde, zonder moeite.

Zo kun je ook op andere manieren verbanden leggen tussen de digitale media. Een goed voorbeeld is de Zeeuwse Bibliotheek, die met Instagram de bezoekers interviewt.

Aan de andere kant, ik weet niet de leeftijd van de initiatiefnemer. Ook een dertiger?

In ieder geval is er nog veel te innoveren qua mogelijkheden met nieuwe diensten in de bibliotheken. Vooral ook de verbanden leggen en delen met elkaar. En hopelijk kunnen we de komende jaren nog veel nieuw elan verwelkomen in de bibliotheekwereld.

1001 bibliotheken, 1001 verschillen

Sinds 2009 ben ik officieel bibliothecaris (of bibliotheekmedewerker) en sinds september vorig jaar werk ik bij Muziekweb.

Ik kende maar een klein aantal dorpsbibliotheken toen ik begon. De OBA kende ik van horen zeggen, bibliotheken in Groningen en Leeuwarden kende ik ook maar amper.

Inmiddels ben ik al bijna het hele land doorgereisd op bezoek bij bibliotheken. In Noord-Holland, Zuid-Holland, Noord-Brabant, Friesland, Gelderland heb ik kleine en grote bibliotheken bezocht. Bezocht om mensen aan te sporen om muziek een mooie plek te geven in de bibliotheken. Om tips en trucs te delen om het gebruik hoger te krijgen. Maar ook om de succesverhalen te beluisteren.

Uiteraard moet ik de bibliotheek in Rotterdam zelf niet vergeten. Een grote verzamelplek voor mensen van alle lagen uit de samenleving.

Wat valt dan op eigenlijk bij al die bibliotheken. Dat zijn toch wel de verschillen. En dan niet de verschillen in grootte, maar de verschillen in visies. Zoveel bibliotheken er in Nederland zijn, zoveel visies zijn er in Nederland.

Elke bibliotheekdirectie kiest weer zijn/haar eigen inrichting, personeel, focuspunten. Dit heeft allemaal te maken met de gelden die tot hun beschikking is, maar ook met de ervaringen of juist het gebrek van ervaringen.

Er wordt wel landelijk eenzelfde visie ontwikkeld in de naam van retail, die nu juist doorontwikkeld wordt. Juist door de veranderende focus in bibliotheekland.

Ging het in 2009 nog vooral om het uitlenen van boeken (en zoveel mogelijk). Tegenwoordig worden de functies als het verblijven en de zogenoemde laaggeletterdheid tot primair doel benoemd.

Over 5 jaar zal het dan weer heel anders zijn. Er is al veel over geschreven (1825 dagen later, beleidsstukken etc.), maar het is nu al zeker dat wat we nu verzinnen in 2019 alweer achterhaald is.

De invloed van digitale middelen wordt heilig verklaard, maar uit cijfers blijkt eigenlijk dat mensen weer 'teruggaan' naar het papieren boek.

Ook in de visies van de verschillende bibliotheken zie je dat terug. De ene richt zich op de digitale bibliotheek, de andere weer op de fysieke en de laatste op de educatieve bibliotheek.

En dan heb je ook nog de "commerciële" bibliotheken, die er ergens tussenin hangen.

In ieder geval gebeurt er veel en dat is juist de kracht van de bibliotheken. Doorgaan in de alsmaar veranderende wereld. De wereld van boeken, digitaal en fysiek.

Einde der tijden

Er is de afgelopen tijd veel geblogd over al dan niet bloggen of niet. Mensen die altijd blogden, bloggen niet meer en er blijft een handjevol over die door blijft bloggen.

Bloggen over mensen die niet bloggen, over grote gebouwen, over innovaties, over non-innovaties. Punt blijft, wordt er nog wel geinnoveerd in Nederland?

Digitaal innoveren
Inmiddels is de laatste innovatie de opstartfase voorbij, de bibliotheek e-books, en wat blijft er straks nog over. Eigenlijk niks meer. Het is weer aan de lokale bibliotheken om te innoveren.

Maar waarvoor gaan we innoveren, waarom doen we dat en vooral voor wie doen we dat. Zijn de bezoekers (ik noem geen klanten) wel geinteresseerd in de innovaties van de bibliotheken.

Ik vraag het me eigenlijk af. We kunnen nu eindelijk mensen verwijzen naar het landelijk e-bookplatform, wat vast hangt aan de input van de uitgevers en de output van de leners. De introductie was een succes, maar nu is het zaak om de aandacht vast te houden op de lezers.

Ik ben daarom ook echt benieuwd wat de cijfers zijn. Of die na de eerste drie weken niet gigantisch gekelderd zijn. Iedereen had zijn/haar boekenplankje vol en wilde nog meer. Iets wat niet kon. Kijkt men nog naar de e-books? Ik vraag het me echt af.

Zelf ben ik alweer afgehaakt van het e-bookplatform. Leuk om te proberen en te weten hoe het werkt als bibliothecaris. En oh ja, de gratis e-books zijn er nog steeds. Dat zou allang ophouden, maar ik vermoed dat er afstel van komt. Dat wordt natuurlijk een non-reclame voor de bibliotheek e-books. Alsnog gaan betalen voor 18 (of 16?) e-books bovenop het lidmaatschap van de fysieke bibliotheek.

Dat vond ik al heel snel een drempel, maar nu kan men eigenlijk niet meer terug.

Oh en trouwens, nu de innovatie van de digitale bibliotheek ophoudt, wat gebeurt er met alle mensen die zich ermee beziggehouden hebben? Ik weet het inmiddels wel. Durf ik het te zeggen? Ja. Kan ik het zeggen. Nee. Niet hier. Niet openlijk. Waarom niet? Omdat er genoeg vertrouwenskwesties zijn binnen deze bibliotheekwereld. Iedereen heeft ze, niemand wil ze kwijt.

Fysiek innoveren
In ieder geval blijft het innoveren over. En wat blijkt waar bibliotheken vooral in innoveren? Dat zijn de gebouwen. Het ene na het andere grote bibliotheekgebouw wordt uit de grond gestampt, al dan niet samen met andere culturele instellingen. Dat dit allemaal ten koste gaat van de kleinere vestigingen willen mensen niet zien.

Maar daar ligt de zogenoemde her-innovatie. Uiteindelijk moeten de bibliotheken wel weer terug naar de mensen. De mensen komen niet meer naar de bibliotheek toe. Vooral niet als er nog betaald dient te worden om de bibliotheek te kunnen bereiken. Terug naar de mensen, maar dat duurt nog wel even.

Tot die tijd zal Nederland verarmen. Bibliotheken verrijken immers. Verrijken niet alleen de mensen, maar ook de woon- en leefomgeving van mensen.

Blijft de vraag: To blog or not to blog. Ik zie dat mijn laatste blogpost van begin februari is. Kom ik niks tegen om over te bloggen? Ja, zeker wel. Genoeg. Heb ik geen eigen mening meer? Ja, zeker wel. Genoeg. Heb ik nog genoeg tijd? Nee, niet meer. Daarom neem ik nu de tijd ervoor.

Er wordt gezegd dat mensen niet meer durven te bloggen. Volgens mij valt dat reuze mee. Mensen willen gewoonweg niet meer bloggen. Mocht je een eigen mening hebben, die goed verwoord wordt door andere bloggers, hoef je alleen nog maar stilzwijgend te knikken.

Overwinteren zonder innovatie

Ik heb altijd geleerd dat je in donkere tijden juist heel goed kunt innoveren. Juist dan moet je bezig met nieuwe producten, nieuwe diensten en nieuwe instellingen (van mensen en organisaties).

In bibliotheekland mis ik dat nu toch wel echt. Ja, we krijgen de 'innovatie' retail, waarmee we boeken op een andere wijze plaatsen in de bibliotheek zelf.

Maar voor mijn gevoel is de echte innovatie juist buiten de bakstenen gebouwen van de bibliotheken te vinden.

De afgelopen weken heb ik meerdere initiatieven onder de aandacht gebracht, waarmee bibliotheken juist naar buiten treden. Naar de mensen toe, daar waar de mensen zich bevinden.

Het valt nu pas op dat er twee initiatieven komen uit Seattle. De bibliotheek ontworpen door Rem Koolhaas.

Allereerst het wereldrecord Book Domino.



En deze week komt Seattle weer in het nieuws met hun "Books on Bikes" actie. Met een fietskarretje vol boeken gaan twee bibliothecarissen naar evenementen om boeken uit te lenen en vooral ook om nieuwe leden te werven.

Al eerder kwamen de New Yorkse bibliotheken NYPL, Queens Public Library en de Brooklyn Public Library in het nieuws met hun "Library Lawn". Een openlucht bibliotheek waar je niet alleen kunt lezen op Governor's Island, maar waar je ook educatieve activiteiten kunt volgen.

Dit zijn slechts drie voorbeelden waarmee bibliotheken innoveren. Maar wel erg leuke innovaties, die uiteraard nog geëvalueerd moeten worden. Desondanks is men bezig met nieuwe ontwikkelingen.

In tegenstelling tot de Nederlandse bibliotheken. We klampen ons vast aan de leden die we nog hebben en proberen die te behouden. Niet goedschiks, dan maar kwaadschiks. Daar is niks mis mee, maar het laat wel zien dat we als bibliotheek toch stil blijven staan.

Innoveren lijkt op de lange baan geschoven te worden. En als we innoveren doen we dat juist zo gesloten mogelijk, zonder dat je kennis deelt met andere bibliotheekorganisaties in Nederland.

Er zijn genoeg middelen tegenwoordig om kennis (en macht) te delen binnen de Nederlandse bibliotheekwereld. Voor mijn gevoel werkt het juist averechts en kruipen we allemaal in onze eigen plekjes. Wachtend op wat er komen gaat.

Echter zo werkt het nu niet. Ga uit van de kracht van elkaar. Van elkaars positieve en ook negatieve kanten, versterk die samen tot één groot doel: Een nog betere bibliotheek, die mee gaat met de innovaties die anderen ons toereiken.

Natuurlijk kost het geld en inspanning van de medewerkers, maar dat is juist nu nodig. Niet als de 'crisis' voorbij is, maar juist nu.

En je hoop vastpinnen op een bibliotheekwet is ook niet verstandig. Er moet juist zonder kaders gedacht worden. Kaders kunnen je alleen maar inperken in de bewegingsvrijheid die je hebt als bibliotheek.

Dus kom uit de winterslaap en maak er wat moois van met z'n allen.

Innoveren door #FryskLab

Gisteren was ik bij de presentatie van FryskLab in Leeuwarden. Een opkomst van rond de 60 mensen was goed te noemen. Het leeft!

Wat FryskLab inhoudt kunnen de initiatiefnemers goed uitleggen op hun website FryskLab.nl

Interessanter is invulling ervan en nog interessanter, de uitkomst! Een bibliotheek van de toekomst is er één die mensen en kennis verbindt en naar de mensen toe komt.

FabLabs over de hele wereld zijn met elkaar verbonden. Wat in Nederland uitgevonden wordt, kan verbeterd worden door iemand in Australië. Als iemand dat resultaat ziet in Afghanistan, kan die persoon het nog verder verbeteren.

De uitkomst is dan dat én in Nederland én in Australië én in Afghanistan de vruchten worden geplukt van hetzelfde resultaat.

Inspiratie door co-creatie.

Geïnspireerd werden we zeker door de sprekers Daniël Levy, Hylke van Dijk en Henk van Zeijts. Ieder belichtte zijn visie en ideeën over FryskLab. Vooral werd er stil gestaan met de mogelijkheden die je hebt als je een omgeving creëert om kennis te delen op een niet-conventionele manier.

Belangrijke punten waren vooral dat je niet moet denken in "Ja, maar". Iets wat Marten Disberg, de gastheer, ook specifiek noemde. Maar kijk vooral (!) naar de mogelijkheden, die je tegenwoordig voor handen hebt. Niets is meer onmogelijk.

FryskLab heeft in eerste instantie de doelgroepen basisonderwijs, middelbaar onderwijs, MBO/HBO (WO?), bedrijfsleven, overheid en maatschappelijke organisaties. Er kunnen natuurlijk nog meer doelgroepen aangeboord worden.

We zijn als publiek aangespoord om vooral mee te denken met nieuwe ideeën en mogelijke verbindingen in het werkveld en daarbuiten.

De planning is om in september dit jaar te rijden met de FabLabBus om bij de doelgroepen langs te gaan. Want in hoeverre is het nog belangrijk dat de mensen naar jou toekomen, als je zelf naar de mensen toe kunt komen?

Veronica wist het in het verleden wel met hun slogan: Veronica komt naar je toe deze zomer!

En zo gaat het ook met het FryskLab, ze komen naar je toe.

Een dergelijke bus kun je ook zien als een (rijdende) spin in het web. Je brengt meerdere doelgroepen bij elkaar en als geheel kun je van elkaar leren en elkaar inspireren.

Uit het publiek waren direct al geïnteresseerde partijen, die er kansen in zien.

Over de uiteindelijke naam van de bus moet nog een beslissing genomen worden, maar de doelgroep kwam zelf al met prachtige voorbeelden. En niet te vergeten de uitstraling en de inrichting van de bus. Juist dat is ook de sterkte van FryskLab. Het wordt samen ontwikkeld met de de gebruikers van de bus. 

De mobiele FryskLab zal de eerste in zijn soort zijn. Het is dan ook een mooie uitdaging voor de BSF om dit tot een succes te maken in Nederland. En waarom niet in België en Duitsland?

Ik vermoed overigens stiekem dat ze al snel een tweede bus moeten laten rijden en ik kan niet wachten tot september dit jaar als de eerste echt gaat rijden.