1001 bibliotheken, 1001 verschillen

Sinds 2009 ben ik officieel bibliothecaris (of bibliotheekmedewerker) en sinds september vorig jaar werk ik bij Muziekweb.

Ik kende maar een klein aantal dorpsbibliotheken toen ik begon. De OBA kende ik van horen zeggen, bibliotheken in Groningen en Leeuwarden kende ik ook maar amper.

Inmiddels ben ik al bijna het hele land doorgereisd op bezoek bij bibliotheken. In Noord-Holland, Zuid-Holland, Noord-Brabant, Friesland, Gelderland heb ik kleine en grote bibliotheken bezocht. Bezocht om mensen aan te sporen om muziek een mooie plek te geven in de bibliotheken. Om tips en trucs te delen om het gebruik hoger te krijgen. Maar ook om de succesverhalen te beluisteren.

Uiteraard moet ik de bibliotheek in Rotterdam zelf niet vergeten. Een grote verzamelplek voor mensen van alle lagen uit de samenleving.

Wat valt dan op eigenlijk bij al die bibliotheken. Dat zijn toch wel de verschillen. En dan niet de verschillen in grootte, maar de verschillen in visies. Zoveel bibliotheken er in Nederland zijn, zoveel visies zijn er in Nederland.

Elke bibliotheekdirectie kiest weer zijn/haar eigen inrichting, personeel, focuspunten. Dit heeft allemaal te maken met de gelden die tot hun beschikking is, maar ook met de ervaringen of juist het gebrek van ervaringen.

Er wordt wel landelijk eenzelfde visie ontwikkeld in de naam van retail, die nu juist doorontwikkeld wordt. Juist door de veranderende focus in bibliotheekland.

Ging het in 2009 nog vooral om het uitlenen van boeken (en zoveel mogelijk). Tegenwoordig worden de functies als het verblijven en de zogenoemde laaggeletterdheid tot primair doel benoemd.

Over 5 jaar zal het dan weer heel anders zijn. Er is al veel over geschreven (1825 dagen later, beleidsstukken etc.), maar het is nu al zeker dat wat we nu verzinnen in 2019 alweer achterhaald is.

De invloed van digitale middelen wordt heilig verklaard, maar uit cijfers blijkt eigenlijk dat mensen weer 'teruggaan' naar het papieren boek.

Ook in de visies van de verschillende bibliotheken zie je dat terug. De ene richt zich op de digitale bibliotheek, de andere weer op de fysieke en de laatste op de educatieve bibliotheek.

En dan heb je ook nog de "commerciële" bibliotheken, die er ergens tussenin hangen.

In ieder geval gebeurt er veel en dat is juist de kracht van de bibliotheken. Doorgaan in de alsmaar veranderende wereld. De wereld van boeken, digitaal en fysiek.

Retailen doe je (niet) zo

Retail in de bibliotheken. Ja, ik ben nog altijd sceptisch. Maar ergens snap ik het wel, want de bibliotheken moeten leren van de commercie. Massa is kassa.

Toen ik begon in de bibliotheken vond ik dat er veel moest veranderen aan het bibliotheekwerk en de bibliotheekwereld. Inmiddels zijn we bijna vijf jaar verder en er is veel veranderd. Retail is de bibliotheekwereld ingeslopen en verspreidt zich nog als een olievlek door het land.

Is niks mis mee eigenlijk. Bibliotheken mogen zelf kiezen hoe ze er invulling aan geven. In november heb ik in het kader daarvan sessies bijgewoond van Ter Sprake. Een bureau van enthousiaste dames die de retailgedachte tussen de oren van de bibliothecarissen moet krijgen.

Ik vond/vind zelf deze sessies enigszins overbodig. Qua werk is er weinig veranderd. Maar desalniettemin hebben ze wel mijn ogen geopend in andere winkels. In de echte retail.

Hoe het moet
Tijdens die sessies word je geleerd hoe je naar klanten toe stapt, hoe je een praatje houdt met de intentie om meer boeken mee te laten nemen of de mensen te wijzen op een activiteit van de bibliotheek.

Het is eigenlijk allemaal gesneden koek. Maar je wordt ook geleerd hoe om te gaan met informatievragen, hoe sluit je een gesprek af en hoe behandel je de persoon tegenover je.

Opfrissing daarvan is altijd goed.

Hoe het niet moet
Maar de dames zeggen ook: Let eens op hoe je zelf behandeld wordt in de retail. Welke punten zijn niet goed en welke wel.

Afgelopen weekend was ik op zoek naar een keukenblad bij verschillende winkels. De eerste de beste bouwmarkten hebben ze wel. Maar ik kon in de eerste bouwmarkt (Karwei) geen keukenbladen vinden. De hele winkel doorgezocht en uiteindelijk heb ik het gevraagd aan een stofzuigende jongeman.

Ik wilde hem eigenlijk niet storen, want hij was zo druk bezig. Maar toch maar gevraagd. Hij deed de stofzuiger uit, liep voor me uit naar de stelling en zei: Hier is het.

Voordat ik het door had, was hij alweer weg en binnen 30 seconden hoorde ik de stofzuiger weer. Ik stond daar nog met vele vragen en geen antwoorden. Ik was er klaar mee en ging naar de buurman. De Gamma.

In deze winkel hetzelfde verhaal. Ik kon de keukenbladen niet vinden en vroeg het weer aan een medewerker. Deze was ook rond de 18-20 jaar oud. Hij bleef tenminste wel staan, omdat ik direct een vraag stelde: Kunnen deze bladen ook op maat besteld worden?

Hij wist het antwoord niet en belde met een collega. Terwijl hij aan de telefoon was, zag ik dat dat wel kon. Fijn!

De medewerker hing op en door de winkel galmde: Wil de heer (...) naar de keukenbladen komen?

Dus, fijn. Een andere medewerker die mijn vragen kon beantwoorden. De jongeman die getelefoneerd had, was inmiddels ook vertrokken. Is dat beleid van bouwmarkten?

Ik heb daarna nog 2 minuten gewacht op de andere medewerker, die omgeroepen werd. Geen actie, dus dan maar een reactie. Weggaan. Klaar ermee. Dag Gamma.

Terwijl ik naar buiten liep, zei een andere jongeman (student, rond de 20), een ingestudeerde goedemiddag tegen me. Ik groette vriendelijk terug.

Dus ja, zonder antwoorden van de medewerkers, geen keukenblad verkocht en deze winkels hoeven ook niet verwachten dat ik daar een blad ga kopen.

Daarnaast hoorde ik gisteren een anekdote bij een andere vestiging van Karwei. Een kortingsactie werd door een jonge medewerker verkeerd uitgelegd. 20 procent korting op 1 artikel in plaats van alle artikelen van hetzelfde product. En daarnaast scheen de winkel geen waterpompen te verkopen. Een oudere medewerker ontkrachtte beide stellingen al snel.

Het is echt vreemd dat door bezuinigingen jonge mensen aangenomen worden, die zelf niet eens weten wat er te koop is in de winkel. Die niet weten om te gaan met klanten. Nee, stofzuigen is belangrijk. Natuurlijk niet! Verkopen is het belangrijkste.

Dus ik weet ook niet waar de focus ligt bij deze winkels. In ieder geval moet het heel anders, willen de winkels nog overleven in deze veranderende wereld. Niet alleen digitaal, maar ook fysiek verandert er veel. In de omgang met elkaar en met de producten.

Ik vind het dus niet verwonderlijk dat het slecht gaat met de retail. Als je als klant zo behandeld wordt, dan ga je wel online shoppen. Dan zoek je wel een andere winkel op, waar je wel met respect en aandacht geholpen wordt.

Als bibliotheken kunnen we juist daar heel veel van leren. Zet goed opgeleide mensen in, in de bibliotheken, maar ook op de andere plaatsen in de organisatie.

Niet alleen maar marketingmensen, die denken te weten hoe het werkt in de bibliotheek. De beste marketingmensen zijn nog steeds de mensen op de werkvloer. Tussen de bezoekers en de lezers.

Dat je soms een geheugensteuntje of een opfriscursus nodig hebt, is niet erg. Is alleen maar fijn.

Op de koffie bij @ErnaW

Het zat er al een keer aan te komen dat ik koffie zou drinken in het Alkmaarse. Vandaag was het eindelijk zo ver.

In de hoedanigheid van Muziekwebluister-meneer ga ik later nog een bezoek brengen aan de bibliotheek van Heerhugowaard in het voorjaar. Maar vandaag had ik sowieso een afspraak in Hoorn, dus een afspraak in Alkmaar is zo gemaakt.

Volgens de TomTom kon je er moeilijk komen en dat bleek ook wel. Ik reed voorbij de parkeergarage en moest dus omrijden, lekker handig in Alkmaar.

In ieder geval, Alkmaar heeft een mooie bibliotheek. Ja, inderdaad in retail. Het Overijsselse concept. Lichte kleuren, tafels in de kleuren van gestapelde boeken etc.

Erna vertelde over de keuzes die je moet maken om een bibliotheek weer aantrekkelijk te maken. Kies je dan voor ellelange discussies met een architect of kies je voor een pasklaar (niet kant en klaar) concept?

In deze tijden kun je dan soms beter kiezen voor een concept wat al staat, wat bewezen heeft te werken en wat uiteraard ook geld kost. En geld kun je maar één keer uitgeven. Dus doe het dan bewust.

In ieder geval is de bibliotheek van Alkmaar een aantrekkelijke plek om te vertoeven. Heerlijke koffie kun je er krijgen. Kranten zijn er in overvloed, ik zag zelfs een Turkse liggen. Een (open) podium voor diverse doeleinden, waarmee je doelgroepen kunt aantrekken, die je normaal niet in de bibliotheek ziet.

Een heus medialab erbij, voldoende pc's, maar ook werkplekken. En zelfs stilteruimtes zijn er aanwezig.

Een mooi voorbeeld hoe de ontwikkelingen veranderen van het uitlenen van boeken naar een plek waar je kunt verblijven op de manier die je zelf prettig vindt als bezoeker.

Het ging niet alleen over retail natuurlijk. Ook over de ontwikkelingen en struggles die je hebt als bibliotheekmedewerker en directeur.

Natuurlijk bracht ik Muziekwebluister onder de aandacht, maar het is ook goed om te kijken naar bibliotheken waar het in eerste instantie verdwijnt.

Na dit fijne onderhoud in Alkmaar was het tijd om naar Hoorn te gaan.

Back to business. Een introductie van Muziekwebluister.

Retailbibliotheek in de praktijk

Na vele jaren gekeken te hebben naar andere bibliotheken met retail, was het gisteren dan eindelijk zo ver. Ik heb gewerkt in een vernieuwde bibliotheek in de smaak van retail/bibliotheekformule. Hoe je het maar wil noemen.

Eerst even een korte geschiedenis. De bibliotheekinrichting was van ongeveer 2006/2007 en de kasten puilden uit met boeken. Er werd afgeschreven om maar ruimte te maken voor nieuwe boeken. En dat is natuurlijk nooit de bedoeling.

Daarnaast kwam er een toestroom van nieuwe leden van buiten de gemeentegrenzen en zelfs van buiten de provinciegrenzen. Het gaat namelijk om de bibliotheek in Surhuisterveen.

Na vier, in mijn ogen overbodige, sessies van elk vier uur (!) werden we klaargestoomd om retail te werk te gaan. Niks mis met de trainers zelf, maar de inhoud was echt overbodig. Hoe sta je tegenover een klant? Hoe haal je de targets die gesteld worden? Etc.

In ieder geval, afgelopen donderdag ging de vernieuwde bibliotheek open en ik werkte deze vrijdag als extra kracht om de mensen wegwijs te maken.

Wat ook mijn eerste indruk was, en die van de bezoekers, hoe mooi het is geworden. Een stuk ruimer is de inrichting geworden. Waar eerst de kasten in het midden stonden, staan ze nu tegen de muren aan.

In het midden natuurlijk de welbekende tafels met onderwerpen en thema's. Iedereen weet wel hoe ze eruit zien.

De verwachting was ook dat je veel meer zou moeten lopen dan in de oude setting. Immers, de informatiebalie is verdwenen, dus je komt van achter de balie vandaan.

Dat bleek dus een sprookje. Ik loop helemaal niet meer of harder. Dat deden we allang, het vele lopen door de bibliotheek. Dat kwam wellicht al door de indeling van het pand of de werkzaamheden die je verrichtte.

Ik ben altijd kritisch geweest over retail. Maar dat komt meer door mijn nuchtere houding als Groninger, die werkt in Friese bibliotheken. Dan word je nog nuchterder.

Al die verkooppraatjes om maar het concept te verkopen, kunnen we gestolen worden. Juist daardoor word ik kritisch.

Om een echt oordeel over retail te vellen, had ik er een dag erin moeten werken. En dat heb ik gedaan gisteren.

Natuurlijk is het een hele verbetering voor een bibliotheek als het opnieuw ingericht wordt. Dan maakt het niet eens uit of het retailconcept is of een eigen concept of een concept van het buitenland.

De mensen komen toch wel naar een aantrekkelijke bibliotheek om boeken te halen. Want dat is altijd het punt geweest, en kreeg ik gisteren ook te horen: de boeken staan anders dus het pakt makkelijker.

Het is trouwens ook een fabeltje dat je niet meer kunt of mag zitten in de retailbibliotheek. Natuurlijk mag je gaan zitten als je moe bent of als je benen het even niet meer aankunnen.

Je moet echt aan jezelf denken en je niet laten opjagen om maar te blijven lopen. Neem je koffie- en theepauze(s) om op adem te komen.

En de toekomst van de retailbibliotheken? Ik heb zo'n vermoeden dat de kasten gewoon blijven staan, maar dat de aankleding dan veranderd wordt. Want op wat voor andere manier kunnen de boeken nog presenteren? Niet met de achterkant naar voren.

Oh ja, voor de doemdenkers die denken dat alle bibliotheken een eenheidsworst worden: Dat maakt de klant helemaal niet uit. Wij als goed geinformeerde bibliothecarissen zien de eenheidsworst.

Voor een bezoeker van een bibliotheek is het enige belangrijke dat zijn of haar bibliotheek er zo uitziet. Die is niet geinteresseerd in de bibliotheek van Lutjewoude.

Kortom, voor mij als bibliothecaris is er weinig veranderd. Ik kreeg zelfs een compliment van een collega van een andere bibliotheek, dat we de mensen zo goed en aardig hielpen.

Maar dat deden we allang!

Antilliaanse retail

Sommige mensen kunnen het vervelend vinden. Dat de verkoopster met je mee loopt en je dingen aanwijst en overal mee helpt.

In Nederland is het inmiddels gebruikelijk dat je met rust gelaten wordt als je een winkel bezoekt. Maar in Nederland is het doorgeslagen naar de andere kant. In Nederland word je bijna de winkel uitgekeken.

Het is dan geen wonder dat de retail in Nederland het moeilijk heeft. Wie komt er nog naar winkels waar je het gevoel hebt niet welkom te zijn?

Op Curacao is dat anders. Heel anders. Als je hier (ik ben er nu met vakantie) bent en je loopt een winkel in, dan staan er bij de ingang al een paar verkoopsters te wachten.

Eén van hen loopt met je mee en helpt je met vragen, met spullen pakken waar je zelf niet bij kunt en prijst andere dingen aan.

Alles draait om verkopen. Je hoeft niet te kopen, je kunt altijd zeggen dat je later terug komt. Meestal geloven ze dat wel.

Hoe dan ook, de klantvriendelijkheid gaat ver! Heel ver. Iets waar Nederlandse winkels van kunnen leren. Het salaris van de verkoopdames zal niet hoog zijn, maar ze doen er wel alles voor om de klant het naar de zin te maken.

In die zin moet je daar ook wel tegen kunnen. Tegen deze vergaande klantvriendelijkheid.

Echter zit er wel een keerzijde aan de Antilliaanse retail en dat is de snelheid. Je moet soms wel lang geduld hebben voordat de dames een passende schoen uit het magazijn gehaald hebben.

Desondanks zou ik echt adviseren om medewerkers van Nederlandse winkels stage te laten lopen op Curacao. Laat hen ervaren wat echte klantvriendelijkheid is naast de standaard "Hai" en "Hoi".

Hier worden mensen nog een goedemiddag gewenst: Bon tardi!

Censuur!

Opeens komt vandaag een tweet voorbij dat je niet negatief mag berichten over retail. Het lijkt wel censuur. Alsof het alleen maar een goednieuwsshow is.

Retail is een mooi middel om de uitleencijfers naar boven te krikken. Maar de bibliotheken zijn zoveel meer. Meerdere blogposts zijn er al door mij en anderen geschreven over de inhoud van de bibliotheken.

Iedereen is natuurlijk vrij om de vorm te kiezen om de bibliotheek in te richten. En dan niet alleen fysiek in te richten, maar ook door de diensten die je aanbiedt als bibliotheek.

De ene organisatie kiest voor retail, de andere kiest voor een eigen ingeslagen weg. Het is natuurlijk ook waar je zelf in gelooft en wat je zelf belangrijk vindt.

Uitleencijfers zijn een mooie set indicatoren hoe het gesteld is met de bibliotheek. Maar het is logisch dat een bepaalde manier, retail in dit geval, niet overal werkt.

Het is ook logisch dat bibliotheken kijken naar nieuwe mogelijkheden om bibliotheken te verbouwen. Retail is dan een mooi middel om de uitstraling van de bibliotheek weer op te frissen.

Echter moeten de mindere kanten van retail belicht worden. Niet altijd kan het goed werken. Zo gaat het ook met het 'echte' retail. Winkels worden soms omgebouwd, maar de resultaten blijven uit. Voor een grotere organisatie kan het betekenen dat er weer een nieuwe uitstraling komt. Voor kleinere winkels kan het de kop kosten.

Er gaat in bibliotheekland ook veel geld om in de ombouw van bibliotheken. Niet alleen de kasten worden aangepast, maar ook worden de medewerkers omgeschoold. Werkstromen worden aangepast, eigenlijk wordt alles aangepast. Kost veel geld.

En dan kosten de ontwikkelbureaus zelf natuurlijk ook nog geld. Iedereen moet geld verdienen en de bibliotheken betalen ervoor. Als de bibliotheken niet betalen, komen er minder inkomsten en dan wordt alles minder. Logisch.

Maar zoals ik al eerder zei, als bibliotheekorganisatie moet je zelf weten of je kiest voor retail of niet. Dan is het belangrijk om de plussen en vooral de minnen te weten. Alleen op basis daarvan kun je een evenwichtige beslissing nemen of je retail als redmiddel ziet.

Daarnaast is het natuurlijk ook mogelijk om te kiezen voor een andere insteek als bibliotheek. De maatschappelijke bibliotheek, de lerende bibliotheek, de werkende bibliotheek etc.

Je hoeft dan niet te kiezen voor retail om toch van belang te zijn als bibliotheek. Verschillende bibliotheken zijn bezig om zich daarop te richten.

Terug naar de titel van deze blogpost: Censuur! Ik denk dat het nu juist zaak is om open te zijn over wat er allemaal gebeurt in bibliotheekland. Niet voor niets zijn er verschillende platforms, Bibliotheek 2.0 en Biebtobieb, om kennis en ervaringen te delen met elkaar.

Als bibliotheken zijn we allemaal op hetzelfde punt: Het moet anders, het moet beter. Gelukkig zijn er verschillende initiatieven van mensen die dit inzien.

Censuur hoort nu dus totaal niet in bibliotheekland. We zijn geen communistisch land waar we moeten oppassen wat we zeggen en wat we doen. Gelukkig niet!

Als er bepaalde partijen zijn, die denken dat dat wel kan, dan horen zij niet in bibliotheekland te zijn.

Retail en bibliotheken deel 73

Vorige week blogde ik over 3voor12 containersessies, dit waren natuurlijk de 3 On Stage sessies. Maar ik was ook in de vernieuwde winkel van (De Slegte+) Scholtens. Ik zag echter weinig vernieuwing in deze winkel.

De boeken staan nog steeds op dezelfde manier in de kasten. De kassa's staan nog op dezelfde plek, de informatieve boeken staan nog beneden, de romans staan nog op de begane grond, evenals de tijdschriften.

De enige vernieuwing die ik zag waren de displaytafels. Kleine tafels met een klein aantal boeken erop. Uiteraard wel meerdere exemplaren van dezelfde titel.

Met aanbevolen titels, nieuwe titels, er wordt van alles gedaan om de aandacht te trekken op de boeken. Maar komen er nog wel genoeg mensen op de boeken af? En vooral belangrijker: Kopen de mensen nog wel de boeken?

Het was toch opvallend rustig op een woensdagmiddag en bij de kassa's was het ook niet druk. Ik was niet in de bibliotheek geweest, maar ik denk dat het daar drukker was dan in de boekwinkel.

De bibliotheken in Nederland zijn bezig om in rap tempo de inrichting aan te passen aan retail. Maar in de retail is men al overgestapt naar een constante periode van uitverkoop en sale.

Bij hen mag dat ook niet baten. Mensen kopen minder, kijken meer. Men vergelijkt de prijzen met de internetwinkels. Men past in de winkel, koopt online.

De tijden zijn veranderd. De tijden dat het echt druk was in de winkels is over. Een baken in deze maatschappij is de bibliotheek. Maar met de verminderde subsidieinkomsten wordt het licht ook minder fel.

Nieuwe initiatieven worden gelukkig genomen, zoals een bibliotheek in een kledingwinkel. Maar als de kledingwinkel verdwijnt, waar blijft de bibliotheek? Er zal natuurlijk goed over nagedacht zijn. Ik hoop echter wel dat er altijd goed over nagedacht wordt.

Retail en bibliotheken gaan best samen, op een gedegen manier, waarbij de sterkste punten naar voren komen.

Waarvoor bestaat de bibliotheek?

Ik blijf het verwonderlijk vinden dat er allerlei bibliotheken moeten sluiten, terwijl de behoefte van de lezer (gebruiker/klant) toch heel anders is.

Op de website van Bibliotheekblad staat een artikel over de nieuwe buurtbieb in Rotterdam. In het afgelopen jaar zijn er meer van zulke initiatieven opgestart, bijvoorbeeld in Assen en Birdaard.

Is er een andere trend te zien in bibliotheekland? Willen de mensen weer gewoon lezen, puur zonder poespas van lezingen, activiteiten etc?

Moeten de bibliotheken, die zich nu openbare bibliotheken noemen, zich niet omvormen naar een ondersteunende functie binnen de maatschappij?

Mensen blijven lezen, en ook op papier. De particuliere initiatieven houden zich niet bezig met e-books. Ze hebben nog steeds de 'ouderwetse' papieren boeken in kasten staan. Op eenvoudige wijze (papiertjes) worden de boeken nog uitgeleend. Zonder een dure scanner en zelfservice apparatuur.

Richten de openbare bibliotheken zich niet teveel op het zichzelf in stand houden? We moeten cijfers produceren, betere cijfers, minder onkosten, meer uitleningen en meer leden.

Maar als dat niet meer lukt, worden er bibliotheken omgebouwd naar boekhandels. Mocht dat niet meer lukken, dan worden ze opgedoekt. De boeken gaan naar een andere bibliotheek, maar er blijft een gat op de fysieke plaats.

Dat gat wordt dan opgevangen door particuliere initiatieven. De inwoners komen dan zelf met een plaatselijke bibliotheek.

Ligt daar niet het struikelblok? De afstand tussen de lezer, de plaatselijke overheid en het management van de bibliotheken? Weten management en de gemeenten nog wel wat de echte behoeften zijn van de mensen die boeken lenen in de bibliotheek?

Ik heb veel vraagtekens gebruikt in deze blogpost, maar het zijn allemaal vragen waar we als bibliotheek een antwoord moeten kunnen hebben. En mochten we dat niet hebben, ligt het dan niet aan de kortzichtigheid en waar het eigenlijk om draait?

Om onszelf in stand te houden, de organisaties in stand te houden, terwijl de lezer alleen maar wil lezen?

Retailervaringen

Ik heb nu twee weken vakantie. Even niet werken in de bibliotheek, maar vooral de ogen open houden en op de hoogte blijven van de ontwikkelingen.

Afgelopen woensdag waren we al vroeg in de stad Groningen om nog wat klusdingen op te halen. En dan is het ook even goed om bij de Ikea te kijken. Heerlijk die marketing van Ikea. Je wordt van alle kanten verleid om spullen te kopen en je in te schrijven als Familykaarthouder.

Heerlijk is het ook om er doorheen te prikken. Maar ook handig op een drukke klus- en regeldag is goedkoop en goed te eten. Het restaurant is al een uur eerder open dan de eigenlijke winkel. En op een doordeweekse woensdag is het dan al druk! Ik wist dat het druk kan zijn in de vakantie en op zaterdagen en koopzondagen.

Dus op weg naar het restaurant, maar al 20 minuten van tevoren staan de eerste klanten al te wachten. Alsof de winkel leeggekocht is als de mensen te laat zijn. Hoe vreemd is dat dan. Waar ligt de magie van Ikea?

Wat is de aantrekkingskracht van Ikea dat mensen al minimaal 20 minuten van tevoren voor de afrastering (zo kun je de koordjes wel noemen) staan te wachten?

Kunnen we daar ook wat van leren als bibliotheken?

Ik benoemde dit ook in de Branch "Wat is eigenlijk de grootste concurrent van de bibliotheek" in een opmerking deze week. Je kunt op dit moment ervaringen bieden aan de bezoekers van bibliotheken. Maar het is ook belangrijk om een goede basispositie te genereren om de klanten te behouden.

Gelukkig was Erna Winters het met me eens en benoemde precies wat er dan gedaan moet worden. Retail is dan ook een middel. Geen doel op zich natuurlijk. Maar maak er een allround ervaring van het bezoek aan een bibliotheek. Offline en online, maar ook als cross-over. Betrek alle aspecten van de bibliotheek in één 360-graden ervaring.

Maar of het zo ver gaat komen, is een heel ander verhaal met de eeuwige overlegcultuur en de drang tot uitstellen in de bibliotheken.

Marketing tot in de puntjes

N.a.v. meerdere tweets van vandaag en de plannen voor de bibliotheken in Nederland blijkt maar weer dat je tegenwoordig moeilijk kunt plannen.

Marketing heeft de afgelopen jaren intrede gedaan in het bibliotheeklandschap. Waar je vroeger lokaal bezig was voor de leden van de plaatselijke bibliotheek, kwamen later de commissies en propaganda-organisaties om het boek te promoten.

Inmiddels door mijn Scoop.it topic "Bibliotheken en uitgevers", ben ik erachter gekomen dat boeken niet gepromoot hoeven te worden. In de jaren '70 en '80 kwamen de mensen al automatisch naar de bibliotheek, omdat kopen gewoonweg te duur was. De promotie voor de bibliotheken kwamen door de uitgevers zelf, die de boeken duur maakten. Daarna werden de bibliotheken duurder, waardoor dit weer afnam.

Hoe dan ook, er moest marketing in de bibliotheken komen. De uitleencijfers daalden, de ledenaantallen daalden. Er moest wat gedaan worden.

Dus nu wordt er alles gepland. Tot in de puntjes. Het moet zo en zoveel kosten, niet meer. Het mag alleen tussen dan en dan. Niet langer!

Er wordt dan wel lokaal, of meer regionaal, gepromoot, maar er komen ook landelijke promoties. Promoties in de verschillende vormen, zoals retail: Groninger model, Overijssels model. Maar ook Bibliotheek.nl wordt landelijk gepromoot. Alles komt in dezelfde 'huisstijl', maar regionale/lokale wijzigingen zijn mogelijk.

Maar alles moet minimaal een half jaar voor 1 januari gepland staan. Dat is echter onmogelijk. De veranderingen in het werkveld gaan tegenwoordig zo snel. Anderhalf jaar geleden was Twitter nog lang niet zo groot en ingrijpend als het nu is. Spotify was ook nog niet zo ingeburgerd.

Smsten mensen vorig jaar nog veel, tegenwoordig appt iedereen met een smartphone. Dus de bibliotheek kan er ook een inbreng in nemen. Wees waar de klanten zijn. Maar plan het niet, want je kunt het niet plannen.

Echter kwam ik laatst een tweet tegen van een marketeer van een bibliotheek die sprak over een artikel reserveren in de online catalogus. Als je het hebt over artikelen in plaats van titels, dan zit die persoon wel op de verkeerde plek.

Dat is dan lokaal, maar landelijk worden eigenlijk ook door het SIOB en de VOB marketing bedreven. Bijvoorbeeld wil de VOB met een e-reader (b-reader) komen voor de klanten. Dat is toch wel de P van product. Verder worden die plannen ook ver van te voren ingetekend. Hoe kun je nu weten wat er over anderhalf jaar gebeurt, laat staan over vier jaar.

Daarnaast lees je dan een 'onderzoek' van OCLC dat maar 12 procent van de bibliothecarissen. Daar wordt dan ook stellig op gereageerd, maar het is pure marketing. Onderzoekjes zijn een marketingmiddel, al een hele oude.

Marketing en de bibliotheek. Als dat maar goed gaat. Ik heb het nog niet eens gehad over de kosten van marketing.

Ik bedoel: Haal de marketing(staf) eruit, lidmaatschappen goedkoper en de klanten komen vanzelf.