Bange bibliotheken

Het is toch wel wat in bibliotheekland. Het rommelt. Niet alleen in de lokale bibliotheek, maar ook in de landelijke bibliotheek. Of eigenlijk bibliotheken? Bij de VOB gaat het volgens mij niet zo lekker.

Voorzitter gaat weg, directeur is al weg en 63% van de bibliotheken keert zich tegen vernieuwing in de bibliotheekwereld. Vernieuwing die in de bibliotheekwet vastgeklonken zit.

Maar nee, we moeten weer verder discussiëren over de concurrentie dat de landelijke digitale bibliotheek is voor de fysieke lokale bibliotheek.

Het is niet alleen een kwestie van concurrentie, maar ook een kwestie van geld. Geld voor lokale bibliotheken wordt ingezet voor landelijke projecten. Lokale bibliotheken zijn bang om dat geld kwijt te raken, zonder er iets voor terug te krijgen. Ik kan me er alles bij voorstellen.

Echter moeten we onze eigen toko met hand en tand verdedigen? Zijn bibliotheken zo bang voor het digitale? Uiteraard gaat er veel geld naar landelijke projecten, maar mensen blijven naar de lokale bibliotheek komen.

Uiteindelijk zal het digitale het echt niet winnen van de fysieke bibliotheek.

Daarnaast de landelijke pas. Waarom moet dat allemaal zo moeilijk? Stel in dat je kunt inloggen met je Digid, krijg een pas toegestuurd door de Koninklijke Bibliotheek en ga lenen in Nederland. Je betaalt via de lokale bibliotheek, op basis van je postcode met de bijgevoegde acceptgiro. Bibliotheken blij, Koninlijke Bibliotheek blij.

Lijkt het erop dat bibliotheken niet verder willen in deze nieuwe wereld? Mensen willen gemak, maak het dan landelijk beschikbaar. Niet teveel poespas. Nu wordt er teveel gedacht dat alles bij elkaar gebracht moet worden. Maar alles is al bij elkaar bij de gemeenten, Belastingdienst en de overheid, inloggen met je Digid. Maak het systeem zo dat de gegevens gewoon doorgestuurd worden naar de Koninklijke Bibliotheek. En dat systeem is er al: IAM.

Hoe dan ook, onbegrijpelijk is dat bibliotheken hun lokale plekken willen behouden. Informatie bij zich willen houden en hun klanten. Klanten kijken nu al buiten de muren van de bibliotheken.

Desondanks, maak dan de service beter en ga niet zeuren om de vernieuwing te vertragen.

Ik wens de bibliotheken in ieder geval veel succes in deze zeer disruptieve (op alle vlakken) tijden. Binnen en buiten de muren van de bibliotheken.

22books? Cureren met boeken

Vandaag twitterde ik over dat er een app moet komen net als 22tracks, maar dan voor boeken. Voor verhalen is die er al, maar nog niet zo sterk als mogelijk is: de Verhalenbieb.

Even kort vertellen wat 22tracks is: Op dit moment staan er vier steden op: Amsterdam, Brussel, Londen en Parijs. In elke stad zijn er diverse curatoren die muziekstijlen onderhouden. Elke curator kiest 22 nummers die hip, interessant of nieuw zijn. Om de zoveel tijd wordt de lijst gedeeltelijk ververst.

Nu vertaal ik het naar boeken. In Nederland hebben we verschillende collectieteams, maar ook individuele collectioneurs. Maar ook het team van Welkboek doet goede dingen. Als we die nu curatoren noemen, in plaats van collectioneurs. Deze curatoren bepalen welke boeken er in de bibliotheek komen. Tussen kiezen en in de bibliotheek komen zit wel een tijd, zoals bibliothecarissen weten.

Maak de curatieteams en curatoren persoonlijk. Benoem ze bij naam en plaats. Maar wat nog belangrijker is: de boekengenres. Doe enige overlap, maar leg ook specifieke genres bij plaatsen neer.

Wat is dan belangrijk qua genres. Ik doe een gok voor de jeugd: Boekstart, prentenboeken, jongensboeken, informatieve boeken natuur, wetenschap, landen, geschiedenis, sport etc. Voor volwassenen kun je de genres pakken die op de boeken horen, of de 'werelden'. Daarnaast nog informatieve boeken en biografieën etc.

Maar niet alleen genres, maar ook gevoelens, andere onderwerpen. En loopt een bepaald thema niet of is er een ander interessant thema, maak die als nieuw aan. De onderwerpen en genres zijn vloeiend.

Maak een standaardlijst en ververs die elke maand of als er echt een interessant boek langs komt tijdens het inkopen van boeken.

Maak in de app de eerste paar bladzijden zichtbaar, met de informatie die aanwezig is in de Nationale Bibliotheekcatalogus. En link in de app naar de NBC, waarna de mogelijkheid er is om te reserveren. Mocht de titel ook aanwezig zijn als te lenen e-book, link daar naartoe.

Cureer dus echt! Maak de curatie persoonlijk, link naar de informatie Bibliotheek.nl en naar Literatuurplein.nl die reeds aanwezig is. Maar bied ook meer informatie over de auteur, illustrator etc.

Deze meerwaarde kun je goed bieden voor de bibliotheekleden. Gewoon doen.

E-books niet de heilige graal

Naar aanleiding van de onderstaande tweet van David Janssen en de korte tweetuitwisseling met Jeanine Deckers voelde ik deze blogpost opkomen.

Net bij deze #leesclub-bijeenkomst iets verteld over e-books. Bij dat woord trokken sommigen een vies gezicht #goh pic.twitter.com/71JURvBUZH
— David Janssen (@David_Janssen) April 15, 2015

In deze blogpost probeer ik een aantal dingen samen te vatten, maar het kan een lang verhaal worden, maar niet zo lang als die op Bibliotheekblad.nl. Dingen worden met elkaar verbonden, ik kijk terug naar het verleden, maar ook naar de toekomst.

Groei
De cijfers over de e-books komen nu telkens per kwartaal openbaar, door o.a. Timo Boezeman en CB. En hij verbaasde zich erover dat de groei van e-books zo traag gaat. Niet alleen de bibliotheek-e-books, maar ook de betaalde e-books.

De e-books van de bibliotheken gaan als een speer. Maar misschien komt dat ook omdat vorig jaar het platform nog verre van goed was. Jan de Waal heeft daar ook een groot stuk over geschreven op de website van Bibliotheekblad.

Veel geld
Feit is en blijft dat er veel geld in is gestoken en in zal worden gestoken. De e-books van de bibliotheek moeten een succes worden. Het is net een religie. Er worden tonnen besteed aan de marketing, miljoenen aan de rechten van de e-books.

Maar de opbrengst zal nooit boven de fysieke boeken uitkomen. Zie ook weer het verhaal van Timo hierboven. Daarnaast is het eigenlijk vreemd, want hoe succesvoller de e-books, hoe meer geld het gaat kosten, hoe meer geld er bij de gemeenten gehaald wordt, hoe minder de fysieke bibliotheken krijgen van de stakeholders.

Lokaal
Ondertussen vangen de lokale bibliotheken de problemen met het platform op. Zij krijgen een product landelijk toegewezen, waar met het maar mee moet doen. Tegenwoordig worden er door de bibliotheken vele man- en vrouwuren gestoken in de ondersteuning van de bibliotheekleden, die met hun e-reader, tablet naar de bibliotheek komen.

De e-books zijn misschien wel digitaal, maar de ondersteuning is fysiek. Niets is prettiger dan oprechte aandacht van een enthousiast uitziende medewerker van de bibliotheek. Digitale ondersteuning brengt toch een drempel met zich mee.

Waarom
We (als bibliotheken) hebben het heel vaak over wat we hebben te bieden aan de bibliotheekleden. Daar is niets mis mee. Maar met de aanpak Plan B van Daphne Depassé heb ik geleerd dat "Wat?" niet belangrijk is, maar juist het antwoord op de vraag "Waarom?" is belangrijk. Daartussen zit nog de vraag "Hoe?". Met de e-books is dat nu ook geval.

We vertellen heel veel wat we hebben: De e-books. En ook moeten we vertellen hoe we die hebben: Met een app en met een website, die eigenlijk ook helemaal niet goed werkt. Bijvoorbeeld het deeplinken naar zoekresultaten, zie mijn tweet hier.

Maar er wordt nergens, maar dan ook nergens vermeld waarom de e-books er zijn. Wat hebben de bibliotheekleden eraan? Waarom bieden we ze aan? Zolang je dat niet duidelijk hebt, krijg je nooit de neuzen dezelfde kant op in het e-bookverhaal. Gemiste kans de afgelopen jaren, hopelijk wordt het nog wel opgepakt.

Dus: Waarom bieden bibliotheken e-books aan?

Meerwaarde
Ik heb er al eens eerder over geblogd. De meerwaarde van de bibliotheken in het e-bookverhaal. Dit werd afgelopen week ook weer duidelijk op het Bibliotheekplaza: Curatie.

Gilles de Smit vertelde daar dat mensen naar 22tracks gaan, omdat ze echt niet meer weten waar ze moeten beginnen met het luisteren naar muziek. Met de e-books is hetzelfde aan de hand. Er zijn 10.000 (of 3.000 of 7.000) e-books voor handen. Maar waar moet je beginnen als lezer?

Natuurlijk kun je zoeken en bladeren. Bladeren op genre, maar daar kom je niet veel verder mee. Wil je echt de verdieping in, stel mensen aan die de curatie kunnen doen. Deze mensen leggen verbanden tussen e-books, leggen uit hoe en wat de context is tussen boeken. Bepaalde e-books in tijdsperiodes plaatsen.

Daar ligt de meerwaarde van de bibliotheek: Gidsen. Mensen verrassen met boeken die ze anders niet lezen. Maar ook de klassiekers erin zitten, zoals wel vaker is geopperd door bibliotheekmedewerkers.

En ook niet eens alleen digitaal, maar ook fysiek. Er zijn genoeg e-books, die niet in de bibliotheek staan. Maak rondom die e-books activiteiten (lezing, leeskringen etc.). Maak het mooi, in plaats van de negatieve (in zekere zin) activiteiten als hulp bieden.

Verder?
Persoonlijk zie ik weinig in de toekomst van e-books. Door allerlei redenen, die ik ook al eerder blogde. Je kunt wel volop inzetten in de promotie en marketing van dit product, maar vertel vooral waarom dit er is.

Desondanks hebben we natuurlijk wel een mooi product. Iedereen kan lezen wat hij/zij wil zonder te moeten wachten totdat iemand het e-book weer 'inlevert'.

Maar de religie mag er wel vanaf. Het is echt niet de heilige graal, waarvan gedacht wordt dat dit het is.

Transitie is meedoen

De transitie in de bibliotheken hangt sterk samen met de wil en inzicht van medewerkers in de bibliotheken. Bibliotheken zijn geen gebouwen, bibliotheken zijn geen boeken. Bibliotheken zijn al helemaal geen activiteiten.

Wat zijn bibliotheken dan wel? Bibliotheken zijn de mensen die erin werken. Die maken de inrichting van de gebouwen, zij schaffen de boeken aan en zij organiseren de activiteiten.

En die mensen heb je nodig. Maar tegenwoordig heb je ook visie nodig voor de mensen. Een duidelijke visie wat je met de bibliotheek wilt hebben, welke kant je op wilt met de bibliotheek.

Een stip op de horizon is voor sommigen al een uitgemaakte zaak. Duidelijk, maar dan moeten de medewerkers ook mee. En dat is niet altijd gemakkelijk.

Ik ben het inmiddels een paar keer tegengekomen dat de medewerkers echt gekneed (moeten) worden, zodat zij ook meegaan. Heel goed. Op die manier krijg je de gewenste resultaten. Niet alleen gewenst bij jezelf, maar ook bij de medewerkers zelf.

Zij hebben immers meegedacht, meegedaan en vooral meegeïnspireerd. Op welke wijze het gebeurt, maakt niet uit. Zolang medewerkers weten dat ze gehoord worden en (enige) invloed kunnen uitoefenen is het resultaat al half binnen.

Dit is ook een reden dat de transitie bij bibliotheken langzaam gaat. De meeste medewerkers hebben al zoveel meegemaakt de afgelopen jaren, decennia, dat ze moe zijn van de veranderingen.

Maar op dit moment is eigenlijk de grootste revolutie gaande sinds leeszalen bibliotheken werden en boeken gingen uitlenen. Tot die tijd werd er alleen gelezen op locatie.

Nu gaan de bibliotheken weer van het uitlenen naar het verblijven (en informeren!) op locatie. Helaas wordt dat niet altijd onderkend door de organisaties die geld beschikbaar stellen.

In ieder geval moeten de medewerkers dus ook klaar zijn voor deze ontwikkelingen. We komen er wel. Al is het langzaam, met geduld en passie.

Het wordt ook wel omdenken genoemd. Maar dat is het moeilijkste. Anders denken. Anders doen.

Leren Innoveren: de uitkomst

Ik heb met veel plezier deelgenomen aan de cursus Leren Innoveren onder leiding van Daphne Depassé en Erwin la Roi tussen januari en maart. In vier middagen werden er handvatten gegeven door het traject Plan B, wat ontwikkeld is door Daphne.

Proces
In het begin had ik wel een idee waar ik naartoe wilde gaan, maar zoals uit deze hulpvraag bleek, ging ik de verkeerde kant op. Toen heb ik een andere weg ingeslagen, maar door omstandigheden moest het allemaal nog sneller. In een paar dagen kwam er een idee uit, een presentatie en een leuke verrassing.

Het proces moest dus tussen de derde en de vierde bijeenkomt omgegooid worden. Ik moest van fase 6 terug naar fase 1. Gelukkig lukte dat met behulp van enthousiaste reacties uit het werkveld. Uiteindelijk heb ik reacties gekregen van ongeveer 15 mensen, de stakeholders in mijn vraag.

Door omstandigheden moest ik tussen het bevragen van de reagerende collega's en de verdere uitwerking wat meer tijd nemen. Hierdoor moest ik op het laatst heel snel een idee uitwerken én een presentatie maken.

Gelukkig heb ik van een breed scala van collega's een reactie ontvangen. Dit scala bestond uit front-office medewerkers, stafmedewerkers, managers en zelfs de KB. Wat ook waardevol was, was de reactie uit de muziekwereld. Die belangrijke stakeholder was ik in eerste instantie vergeten.

Het uiteindelijk idee heb ik nog kunnen toetsen aan de stakeholders, wat me nog meer tot de kern bracht. De presentatie heb ik door de tijdsdruk niet meer kunnen oefenen, alleen maar kunnen maken en goed in me opnemen. Dus wat is het idee geworden?

Uitkomst
De uitkomst van het traject Plan B is het Pop(-up)festival geworden. Dit blog is eigenlijk geen geschikte plek om alles uit te leggen. Ik probeer de kern van het idee hieronder uit te leggen. Wil je meer informatie over het idee, contact me via e-mail of Twitter.

De bibliotheek wordt overgenomen door een pop(-up)festival, waar de bezoekers zich op een popfestival wanen. Alleen is het niet alleen maar luisteren naar muziek, maar vooral veel zelf te doen door de festivalbezoeker. De doelgroep zijn de kinderen en ouders.

De kinderen krijgen zangles, nemen zelf een videoclip op, produceren zelf een liedje. Ze kunnen eten als een echte festivalganger. Er wordt een aftermovie gemaakt, de bezoekers krijgen polsbandjes. Kortom (bijna) alles wat op een popfestival voorkomt, komt ook in de bibliotheek.

Er is ook een speciale band, die de zang- en muzieklessen verzorgt. Voor het lokale verankering wordt er ook samengewerkt met de plaatselijke muziekschool en eventueel conservatorium.

Kern is dat muziek in de bibliotheek komt, door middel van 21st century skills, muziek maken en echt doen! Immers muziek maakt mensen slimmer en socialer.

En nu?
Dit idee heb ik gepresenteerd tijdens de laatste bijeenkomst van Leren Innoveren. Met een programmaboekje en toegangskaart en een aloude Powerpoint-presentatie.

Vanuit de cursus zijn drie ideeën gekozen om te mogen pitchen tijdens de Prissma-pitch in juni. Eén daarvan mag dit zonder wijzigingen direct doen. Twee anderen mogen dit na een paar wijzigingen ook doen. Eén van de 'nummer twee's' ben ik geworden.

En verder?
De komende maanden werk ik het idee uit, zoek nog enthousiaste collega's en partners. Er zijn al enthousiaste reacties gekomen om mee te denken en een bibliotheek heeft al aangeboden om daar langs te komen met het Pop(-up)festival.

Bedankt!
Ik wil echt iedereen bedanken die hier tot nu toe aan hebben bijgedragen. In eerste plaats Daphne en Erwin voor de fantastische begeleiding.

Plan B is echt een handige manier om zaken anders aan te pakken dan dat je gewend bent. Ik kan zeker aanraden om contact op te nemen met Daphne om te kijken wat ze kan betekenen voor de bibliotheekorganisatie. Aanpakken, anders kijken en anders doen is het devies.

Verder bedank ik iedereen die heeft gereageerd op mijn vraag. Op Twitter, op mijn blog, op Biebtobieb.

Tenslotte nog Stichting GO en LexisNexis voor de mogelijkheid om dit kosteloos te mogen volgen. Een aanrader als er een tweede ronde komt.

Help me (en jezelf) met Leren Innoveren

Ik ben nog bezig met Leren Innoveren. Interessante cursus! Maar ik heb snel hulp nodig.

In het proces moet je een frustratie benoemen en die van mij was: De mindset van bibliotheekmedewerkers. Als je mijn blogposts (hier en hier) al eens gelezen hebt, ken je mijn frustratie. Alleen die frustratie was op dit moment te moeilijk. Ik moest het kleiner maken, maar dat lukte me niet.

Nu heb ik een andere frustratie, wat bij mijn werk bij Muziekweb hoort: Muziek in de bibliotheek. Waarom krijgt muziek in de bibliotheek zo moeilijk een plek? Dit terwijl er zoveel mogelijkheden zijn.

Om erachter te komen waardoor het komt, heb ik je hulp snel nodig. Wil je me helpen om erachter te komen waar de problemen liggen, stuur me een e-mail voor zaterdag 21 februari 12:00u. Ik stel je een paar vragen, waarmee je mij verder helpt, maar nog meer jezelf en wellicht je eigen bibliotheek(organisatie).

De uitkomst van mijn onderzoek en innoverend idee ga ik uiteraard delen op mijn blog.

Update: Ook als je niet aan het werk bent in de bibliotheek kun je me helpen! Ik ontvang graag je e-mail met je hulp.

Leren met Plan B

Leren Innoveren. Het klinkt een beetje oubollig (sorry, Daphne, Erwin en Stichting GO). Ik ben nu inmiddels op de helft van de cursus. Met de methode Plan B van Daphne kijk ik toch heel anders en zie mogelijkheden om mijn frustratie om te buigen naar mogelijkheden.

Wie mijn blog volgt, weet wel ongeveer waar mijn frustratie ligt in bibliotheekland. Nu is het een mooie mogelijkheid om het met beide handen aan te pakken. Te schudden en ermee aan de gang te gaan. Echt een methode te pakken te krijgen om de mindset van bibliotheekmedewerkers om te zetten naar een open blik.

Hoe me dat gaat lukken, kan ik nu niet zien. Maar de methode brengt me wel op nieuwe (gedegen) ideeën. Oftewel, zoveel mogelijk ideeën verkleinen naar een aantal goede ideeën. En vooral toetsen en nog eens toetsen. Vooral denken aan de frustratie en zo min mogelijk aan de oplossing(en).

In ieder geval zal ik de uitkomst van dit traject delen. En ik zie mogelijkheden om met de methode Plan B andere vraagstukken aan te pakken. Nu eerst tijd vinden.